Uitnodiging tot verhoor: de val die weinigen kennen
Ontving u een schriftelijke uitnodiging voor verhoor en biedt u zich daarna aan bij de politie? Dan gaat men er rechtmatig van uit dat u vooraf een advocaat geraadpleegd heeft.
Dat is de val. Bij een arrestatie contacteert de politie zelf een advocaat via de Salduz-webapplicatie. Bij een uitnodiging doet zij dat niet: u moet dat zelf doen.
Deed u dat niet, dan verliest u de bescherming die u anders wel had gehad. Verklaringen die u aflegde zonder voorafgaand overleg met een advocaat, kunnen dan wel tegen u gebruikt worden.
Uitnodiging tot verhoor ontvangen? Laad ze op via onze uploadmodule of bel ons vóór u gaat. Eén telefoongesprek volstaat vaak. Gratis en vrijblijvend. Upload uw stukken · Boek een gratis speeddate
Lees eerst uw brief: in welke hoedanigheid?
Dit onderscheid bepaalt al uw rechten, en het staat meestal in de uitnodiging.
Als getuige wordt u verhoord over feiten die u mogelijk zag of wist. De feiten worden u niet toegeschreven.
Als verdachte kunnen de feiten aan u toegeschreven worden. U geniet dan ruimere bescherming, waaronder het recht op bijstand van een advocaat.
Volgens artikel 47bis van het Wetboek van Strafvordering bent u verdachte zodra er ernstige aanwijzingen zijn dat u een misdrijf pleegde. Vanaf dat ogenblik treden uw rechten in werking, en moet de politie u daarover inlichten.
Staat het niet duidelijk in uw brief? Dan is dat op zich al een goede reden om vooraf advies te vragen.
Uw rechten bij elk verhoor
Vijf rechten gelden altijd, ongeacht uw hoedanigheid.
- Zwijgrecht. U mag niet gedwongen worden verklaringen af te leggen.
- Het recht om uzelf niet te beschuldigen.
- Voorafgaand vertrouwelijk overleg met uw advocaat.
- Bijstand van uw advocaat tijdens het verhoor.
- Het recht om het proces-verbaal na te lezen en verbeteringen te vragen vóór u ondertekent.
Die laatste twee bestaan sinds de Salduz-wet van 13 augustus 2011, en werden uitgebreid op 26 november 2016. Vóór die datum was bijstand na een schriftelijke uitnodiging zelfs niet toegestaan.
Lees daarover ons artikel over uw rechten als verdachte bij een verhoor.
Mag een advocaat mee?
Ja, en dat geldt ongeacht of u van uw vrijheid beroofd bent.
Bent u niet aangehouden, dan contacteert u zelf een advocaat. Kies er een die de materie kent waarover men u zal ondervragen.
Twee praktische punten. Uw advocaat moet zich binnen twee uur ter plaatse kunnen aanbieden na telefonisch contact. Lukt dat niet, dan kan men in overleg beslissen af te zien van bijstand, op voorwaarde dat het verhoor audiovisueel opgenomen wordt. Dat is een nuttige controle op het verloop.
En: enkel uw advocaat mag u bijstaan. Familieleden of vrienden mogen niet aanwezig zijn.
Wat doet uw advocaat tijdens het verhoor?
Zijn rol is beperkter dan mensen verwachten, en dat is nuttig om te weten.
Hij mag niet in uw plaats antwoorden, en hij mag u niet influisteren wat u moet zeggen. Strikt genomen komt hij enkel tussen wanneer uw rechten van verdediging in het gedrang komen: bij suggestieve vragen, bij druk, bij bedreiging of bij misleiding.
De echte waarde zit dus vóór en na het verhoor. Vóór: de voorbereiding, waarin u overloopt wat u zegt en waar de valkuilen liggen. Na: het nalezen van het proces-verbaal.
In de praktijk verschilt de ruimte die een advocaat krijgt wel van verhoorder tot verhoorder.
Kan u afstand doen van die bijstand?
Als meerderjarige verdachte kan u dat, uitdrukkelijk.
Als minderjarige kan u dat nooit, ongeacht de aard van de feiten en ongeacht of er een aanhouding is. Een advocaat begeleidt u dan sowieso.
Het proces-verbaal: onderteken niets te snel
Alles wat u zegt, noteert de verhoorder in het proces-verbaal. Dat stuk komt in uw strafdossier en kan later als bewijs gebruikt worden.
Drie zaken die u zelf kan doen:
- Lees het volledig na vóór u ondertekent.
- Vraag verbeteringen wanneer iets niet exact weergeeft wat u zei. Na ondertekening kan dat enkel nog via een bijkomend proces-verbaal.
- Vraag een kopie, en ook een kopie van de Salduz-mededeling met uw rechten.
Onderteken dus nooit een verklaring die niet klopt met wat u werkelijk gezegd heeft.
Mag u de uitnodiging negeren?
Een uitnodiging is geen aanhouding: u wordt gevraagd om op een afgesproken moment langs te komen. Toch neemt u ze best ernstig.
Kan u niet op de vermelde datum? Vraag dan uitstel naar een later tijdstip, zolang dat niet te ver in de toekomst ligt. Dat wordt doorgaans toegestaan.
Komt u zonder verwittigen niet opdagen, dan volgt meestal een nieuwe uitnodiging. Daarna kan men u laten seinen. In het slechtste geval vaardigt de onderzoeksrechter een bevel tot medebrenging uit, waarbij men u actief opspoort.
Laat het dus niet zo ver komen. Wie zich spontaan aanbiedt, creëert bovendien goodwill in zijn dossier.
Beslist de politie of u schuldig bent?
Neen, en dat is een geruststelling.
De politie onderzoekt de feiten en noteert uw verklaringen. Beroept u zich op uw zwijgrecht, dan vermeldt de verbalisant dat.
De procureur des Konings beslist evenmin over uw schuld. Hij ontvangt het dossier en beslist of hij u dagvaardt, een minnelijke schikking voorstelt, of de zaak seponeert.
Enkel de rechtbank oordeelt over schuld of onschuld, en enkel de rechter kan een straf opleggen. Lees daarover ons artikel over de strafprocedure vóór uw dagvaarding.
Moet u meewerken?
Neen. U heeft zwijgrecht en u hoeft niet mee te werken aan het onderzoek tegen u.
U kan op geen enkele vraag antwoorden, of enkel op bepaalde vragen zwijgen. Waarom dat telt: uw antwoorden kunnen u incrimineren, en zij kunnen ook feiten aan het licht brengen die de verhoorder nog niet kende.
Zwijgt u, dan mag de rechter u daar niet zwaarder voor straffen. In de praktijk ligt dat gevoeliger: zwijgen kan als een gebrek aan medewerking overkomen, en rechters houden daar soms rekening mee bij hun beoordeling.
Eén grens is hard: het zwijgrecht laat niet toe dat u leugenachtige verklaringen aflegt.
Wie betaalt uw advocaat?
In de meeste gevallen uw rechtsbijstandsverzekering. Die zit in vrijwel elke autoverzekering, en dekt ook de bijstand bij een verhoor.
Het loont dus altijd om een advocaat te raadplegen bij een uitnodiging tot verhoor, al is het maar een kort telefonisch overleg. Dat kost u in de meeste gevallen niets.
Heeft u geen rechtsbijstand en te weinig middelen? Dan kan u een beroep doen op juridische bijstand via het Bureau voor Juridische Bijstand. Lees daarover ons artikel over de rechtsbijstandsverzekering en uw vrije keuze van advocaat.
Veelgestelde vragen
Moet ik zelf een advocaat contacteren bij een uitnodiging?
Ja. Bij een arrestatie gaat dat via de Salduz-webapplicatie, maar bij een uitnodiging neemt u zelf het initiatief.
Wat als ik dat niet deed?
Men gaat er rechtmatig van uit dat u vooraf een advocaat raadpleegde. U verliest dan de bescherming die u anders wel had gehad.
Hoe weet ik of ik als getuige of als verdachte word verhoord?
Dat staat meestal in uw uitnodiging. Is het niet duidelijk, vraag dan vooraf advies.
Mag ik zwijgen?
Ja. U heeft zwijgrecht en hoeft niet mee te werken aan het onderzoek tegen u.
Mag ik liegen?
Neen. Het zwijgrecht laat geen leugenachtige verklaringen toe.
Kan mijn partner mee naar het verhoor?
Neen. Enkel uw advocaat mag u bijstaan.
Kan ik uitstel vragen?
Ja, zolang dat niet te ver in de toekomst ligt. Verwittig wel tijdig.
Wat als ik niet kom opdagen?
U krijgt doorgaans een nieuwe uitnodiging. Daarna kan men u laten seinen, en in het uiterste geval volgt een bevel tot medebrenging.
Kan ik het proces-verbaal laten aanpassen?
Vóór ondertekening wel. Daarna enkel via een bijkomend proces-verbaal.
Wie betaalt mijn advocaat?
Doorgaans uw rechtsbijstandsverzekering, die in de meeste autoverzekeringen zit.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een uitnodiging tot verhoor lijkt het lichtste document dat u kan ontvangen. In de praktijk is het het belangrijkste moment van uw hele dossier, want wat u daar zegt, blijft in uw strafdossier staan tot op de zitting.
En anders dan bij een arrestatie moet u hier zelf het initiatief nemen. Eén telefoongesprek vóór u naar de politie gaat, kost u niets en verandert vaak veel.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij overlopen met u wat u zegt, en gaan mee wanneer u dat wenst.
Laad hier uw uitnodiging op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. Wij kijken dat kosteloos na, en u kiest altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook:
