Twee bijna identieke dossiers, twee heel verschillende vonnissen
Zijn Waalse politierechters milder dan Vlaamse? Wij legden twee van onze eigen dossiers naast elkaar. Bijna dezelfde feiten, bijna dezelfde bestuurder, twee rechtbanken.
Het verschil was aanzienlijk, en niet in het voordeel van Vlaanderen.
Er bestaat trouwens een procedureel mechanisme waarmee mensen die gestrengheid vrezen hun dossier laten overhevelen. Een zittend politierechter zegt daarover dat hij het vaak ziet gebeuren. Verderop leggen wij uit hoe dat werkt, en waarom het geen wondermiddel is.
Gedagvaard voor de politierechtbank? Laad uw dagvaarding op via onze uploadmodule. Wij kennen de gebruiken van elke Nederlandstalige politierechtbank. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
De twee dossiers
Johan, veertig jaar, reed 82 km/u waar 50 toegelaten was. Gemeten snelheid 88, gecorrigeerd 82. Hij verkeerde in staat van herhaling: binnen de drie jaar voordien was hij veroordeeld voor één feit van alcoholintoxicatie. Hij verscheen voor de politierechtbank van Antwerpen.
Kristof, eenenveertig jaar, reed 81 km/u waar 50 toegelaten was. Gemeten snelheid 87, gecorrigeerd 81. Ook hij verkeerde in staat van herhaling na een veroordeling voor alcoholintoxicatie. En hij had bovendien nog een eerdere veroordeling voor een andere snelheidsovertreding, dus een bijkomende verzwarende omstandigheid. Hij verscheen voor de politierechtbank van Bergen.
Beiden werden vervolgd op grond van artikel 11.1 van de Wegcode en artikel 29, § 3 van de Wegverkeerswet. Wij verdedigden beide bestuurders.
Let op de asymmetrie: het dossier van Kristof was zwaarder, want hij had een extra verzwarende omstandigheid.
De twee vonnissen
| Johan, Antwerpen | Kristof, Bergen |
|---|
| Leeftijd | 40 jaar | 41 jaar |
| Gecorrigeerde snelheid | 82 km/u waar 50 mocht | 81 km/u waar 50 mocht |
| Herhaling | ja, na alcoholintoxicatie | ja, na alcoholintoxicatie |
| Extra verzwarende omstandigheid | geen | ja, eerdere snelheidsovertreding |
| Effectieve geldboete | € 520 | € 280 |
| Uitstel op de boete | geen | de helft met uitstel |
| Effectief rijverbod | 2 maanden | 20 dagen |
| Herstelexamens | alle vier, wettelijk verplicht | alle vier, wettelijk verplicht |
Het zwaardere dossier kreeg dus de mildere straf. Op de geldboete kreeg Kristof de helft met uitstel, terwijl Johan het volledige bedrag moest betalen.
Het grootste verschil zat echter bij het rijverbod: twee maanden tegenover twintig dagen.
Eén detail dat opvalt
Bij herhaling schrijft de wet een rijverbod van minstens drie maanden voor. De rechter beschikt daar niet over een keuze.
De Bergense rechter legde twintig dagen op. Dat was dus strikt genomen een onwettige straf, want zij lag onder het wettelijke minimum.
Wij zijn daar begrijpelijkerwijs niet tegen in beroep gegaan.
Let op de bedragen: die dateren van 2019
Deze twee vonnissen vielen toen de opdeciemen op factor acht stonden. De geldboete van 520 euro was 65 euro maal acht; die van Kristof 560 euro, zijnde 70 euro maal acht, waarvan de helft met uitstel.
Voor feiten van 1 februari tot 31 augustus 2026 gold factor tien. Dezelfde basisboetes leverden toen 650 en 700 euro op.
Sinds 1 september 2026 rekent de wet anders. De bedragen in de Wegverkeerswet zijn met acht opgetrokken, en aan het hoofd van Titel IV staat dat u ze vermenigvuldigt met 1,25. Acht maal 1,25 is tien, dus het eindbedrag bleef identiek: 650 en 700 euro.
Uw verkeersboete werd op 1 september 2026 dus niet duurder. Enkel de manier waarop de wet ze opschrijft, veranderde.
Lees daarover ons artikel over de opdeciemen sinds 1 september 2026.
Is Wallonië dan structureel milder?
Twee dossiers vormen geen statistiek. Maar er zijn wel aanwijzingen dat het verschil reëel is.
In februari 2026 kwam in de pers dat gsm-gebruik achter het stuur en rijden onder invloed in Vlaanderen zwaarder bestraft worden dan in Wallonië. De verklaring ligt vooral bij een verschillende aanpak van de parketten, niet enkel bij de rechters.
Politierechter Siegfried Stallaert van de politierechtbank in Aalst bevestigde dat de verschillen tussen Vlaamse en Waalse rechtspraak soms zeer opvallend zijn.
Hij plaatste daar echter een nuance bij die telt: ook Vlaamse rechtbanken en parketten verschillen onderling nog steeds in hun oordelen. De tegenstelling is dus niet louter Vlaams tegenover Waals.
En de situatie beweegt. Sinds begin februari 2026 benaderen de drie parketten in de provincie Luik gsm-gebruik op dezelfde manier als de Vlaamse.
De taalwijziging: het mechanisme, en de keerzijde
Hier komt het punt waar veel mensen naar zoeken zonder het te vinden.
U kan vragen dat uw zaak in het Frans behandeld wordt. Wordt die vraag aanvaard, dan gaat uw dossier naar de dichtstbijzijnde Franstalige rechtbank.
Rechter Stallaert zegt daarover dat mensen die een zekere gestrengheid vrezen vaak juist daarom een taalwijziging vragen, en dat hij dat zelf best vaak ziet gebeuren.
Vier zaken die u daarbij moet weten:
- Het is geen automatisme. De rechter beoordeelt de vraag op basis van de gegevens van uw dossier, en hij kan ze weigeren.
- Uw zitting verloopt in het Frans. Ook uw eigen verklaringen en de bespreking van uw dossier.
- Uw advocaat moet daar kunnen pleiten, in het Frans en in dat arrondissement.
- Uw verplaatsing verandert. Een dossier dat naar Bergen of Charleroi gaat, brengt reistijd mee voor u en voor uw raadsman.
Wij zeggen u eerlijk: dit is geen strategie die wij standaard aanraden. Zij werkt enkel wanneer er een legitieme reden voor is, en de winst is onzeker terwijl de kosten en de complexiteit zeker zijn.
Waar het verschil werkelijk zit
Uit onderzoek van het VIAS-instituut naar de straftoemeting in de Belgische politierechtbanken blijkt dat politierechters een ruime beoordelingsvrijheid hebben. De wet legt een minimum en een maximum vast, en tussen die twee ligt veel ruimte.
Dat verklaart de verschillen, en het is niet louter een gebrek. Zou men die vrijheid inperken, dan kan een rechter veel moeilijker rekening houden met de specifieke omstandigheden van een zaak.
Het gevolg voor u is nuchter. Voor welke rechter u terechtkomt, is deels geluk. Wat u wél in de hand heeft, is met welk dossier u daar staat: welke stukken er liggen, welke verzachtende omstandigheden aangebracht worden, en of iemand uitstel of een beperkt rijverbod vraagt.
Lees daarover ons artikel over de alternatieven die de politierechter kan opleggen.
Veelgestelde vragen
Zijn Waalse politierechters milder dan Vlaamse?
In onze twee vergeleken dossiers wel, en persberichten van februari 2026 wijzen in dezelfde richting voor gsm-gebruik en alcohol. Twee dossiers zijn echter geen statistiek.
Waar komt dat verschil vandaan?
Vooral van een verschillende aanpak door de parketten, en van de ruime beoordelingsvrijheid van elke rechter.
Verschillen Vlaamse rechtbanken onderling ook?
Ja. Volgens politierechter Stallaert is de tegenstelling niet louter Vlaams tegenover Waals.
Kan ik vragen dat mijn zaak in het Frans behandeld wordt?
Dat kan u vragen. Het is geen automatisme: de rechter beoordeelt dat op basis van uw dossier en kan het weigeren.
Wat gebeurt er dan met mijn dossier?
Het gaat naar de dichtstbijzijnde Franstalige rechtbank, en uw zitting verloopt in het Frans.
Raadt u dat aan?
Niet standaard. De winst is onzeker, de reistijd en de complexiteit zijn zeker.
Hoeveel kreeg de mildere bestuurder in uw voorbeeld?
280 euro effectieve geldboete en twintig dagen rijverbod, tegenover 520 euro en twee maanden in Antwerpen.
Kloppen die bedragen nog?
Neen. Zij dateren van 2019, toen de opdeciemen factor acht bedroegen. Van 1 februari tot 31 augustus 2026 gold factor tien. Sinds 1 september 2026 vermenigvuldigt u met 1,25, maar op bedragen die met acht opgetrokken zijn. Het eindbedrag blijft daardoor hetzelfde: 650 euro in plaats van 520.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Twee bijna identieke dossiers, twee heel verschillende vonnissen. Dat is de realiteit van een systeem waarin elke rechter beoordelingsvrijheid heeft, en die vrijheid heeft ook een goede kant.
Voor welke rechter u terechtkomt, kiest u niet. Met welk dossier u daar staat, wel.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij kennen de gebruiken per rechtbank en bouwen uw dossier daarop.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. Wij kijken dat kosteloos na, en u kiest altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: