Uw rechten als verdachte bij een politieverhoor
Wordt u door de politie verhoord als verdachte, dan heeft u een reeks rechten. Kent u die niet, dan gebruikt u ze niet, en dat kan uw dossier bepalen.
Twee daarvan wegen het zwaarst: uw zwijgrecht en uw recht op bijstand van een advocaat. Alles wat u tijdens een verhoor zegt, komt in het proces-verbaal en blijft in uw strafdossier tot op de zitting.
Uitgenodigd voor verhoor of gedagvaard? Laad uw stukken op via onze uploadmodule, of bel ons vóór u gaat. Gratis en vrijblijvend. Upload uw stukken · Boek een gratis speeddate
Uw rechten vóór het verhoor
U heeft recht op een beknopte mededeling van de feiten. U moet dus weten waarover het verhoor gaat voor het begint.
U heeft zwijgrecht, ook in deze fase. U mag kiezen welke vragen u beantwoordt en welke niet.
Daarnaast moet men u vooraf een aantal zaken meedelen:
- dat u kan vragen om alle vragen en antwoorden in uw eigen woorden te noteren;
- dat u kan vragen dat een bepaalde opsporingshandeling wordt uitgevoerd of een bepaald verhoor wordt afgenomen;
- dat uw verklaringen als bewijs gebruikt kunnen worden;
- dat u niet verplicht kan worden om uzelf te beschuldigen.
En als verdachte legt u nooit de eed af.
Het recht op voorafgaand overleg met een advocaat
Hier is de regeling in de loop der jaren gewijzigd, en dat verklaart waarom u er verschillende versies over leest.
De eerste Salduz-wet van 13 augustus 2011 voorzag een recht op voorafgaand vertrouwelijk overleg, maar enkel wanneer voor het misdrijf een aanhoudingsbevel kon worden afgeleverd.
De Salduz bis-wet van 21 november 2016, van kracht sinds 27 november 2016, breidde dat uit. Het recht op voorafgaand vertrouwelijk overleg geldt sindsdien ongeacht of u gearresteerd bent of niet.
Dat overleg mag telefonisch plaatsvinden en duurt maximaal dertig minuten. Uw advocaat moet zich binnen twee uur kunnen aanbieden.
Let op één zaak die uw positie bepaalt. Bent u niet gearresteerd maar uitgenodigd, dan moet u zelf een advocaat contacteren. Bij een arrestatie gebeurt dat via de Salduz-webapplicatie, maar bij een uitnodiging niet. Lees daarover ons artikel over wat een uitnodiging tot verhoor betekent.
Uw rechten tijdens het verhoor
Bijstand van een advocaat. Hij waakt erover dat uw rechten gerespecteerd worden.
Zwijgrecht en het recht om uzelf niet te beschuldigen, het non-incriminatierecht. De politie mag geen geweld, dwang of bedreiging gebruiken om u tot bekentenissen te brengen.
Een beëdigde tolk, kosteloos, wanneer u de taal van de procedure niet begrijpt.
Documenten gebruiken die u bij zich heeft. Die kan men toevoegen aan het proces-verbaal.
Het proces-verbaal nalezen op het einde, en vragen om iets toe te voegen of te verbeteren.
Een kopie van dat proces-verbaal. Vraag ook een kopie van de Salduz-mededeling met uw rechten.
En: u bent niet verplicht uw verklaring te ondertekenen.
Wat een advocaat tijdens het verhoor doet
Zijn rol is beperkter dan mensen verwachten, en dat is nuttig om vooraf te weten.
Hij mag niet in uw plaats antwoorden en hij mag het verloop van het verhoor niet hinderen. Wel mag hij opmerkingen maken over het onderzoek en over het verhoor, verduidelijking vragen bij de gestelde vragen, en vragen dat bepaalde verhoren of opsporingshandelingen verricht worden.
Hij komt vooral tussen wanneer uw rechten van verdediging in het gedrang komen: bij suggestieve vragen, bij druk, bij misleiding.
De echte waarde zit dus vóór en na het verhoor. Vóór: de voorbereiding, waarin u overloopt wat u zegt. Na: het nalezen van het proces-verbaal.
Kan u afstand doen van bijstand?
Als meerderjarige verdachte kan u dat, en dat moet schriftelijk.
Als minderjarige kan u dat nooit. Die bescherming is absoluut, ongeacht de aard van de feiten en ongeacht of er een arrestatie is.
De Salduz-permanentie
Arresteert de politie u op verdenking van feiten waarop een vrijheidsstraf staat, en heeft u zelf geen advocaat, dan wijst men er een toe via de Salduz-webapplicatie. Dat is een permanentiedienst van advocaten die opgeroepen kunnen worden voor bijstand tijdens verhoren.
U kan daarbij een voorkeuradvocaat opgeven. Doet u dat niet, dan komt er een advocaat van wacht.
Lukt het niet om binnen twee uur een advocaat ter plaatse te krijgen, dan kan men in overleg beslissen af te zien van bijstand, op voorwaarde dat het verhoor audiovisueel opgenomen wordt. Dat is een nuttige controle op het verloop.
Waarom dit bij verkeerszaken telt
Bij een verkeersdossier lijkt een verhoor vaak een formaliteit. Dat is het zelden.
Wat u daar verklaart over uw rijgedrag, over hoeveel u dronk, of over wie er reed, komt in uw strafdossier en kleurt de hele zaak. Een verbalisant noteert dat als een waarneming, en op de zitting staat het er nog steeds.
Precies daarom loont één telefoongesprek vóór u gaat. Dat kost u in de meeste gevallen niets, want uw rechtsbijstandsverzekering dekt dat. Lees daarover ons artikel over de rechtsbijstandsverzekering.
Veelgestelde vragen
Moet ik antwoorden op de vragen van de politie?
Neen. U heeft zwijgrecht en u kan niet verplicht worden uzelf te beschuldigen.
Mag ik liegen?
Neen. Het zwijgrecht laat geen leugenachtige verklaringen toe.
Heb ik recht op overleg met een advocaat vóór het verhoor?
Sinds de Salduz bis-wet van 2016 geldt dat recht ongeacht of u gearresteerd bent. Laat wel nakijken wat er in uw concrete situatie geldt.
Wie contacteert die advocaat?
Bij een arrestatie gebeurt dat via de Salduz-webapplicatie. Bij een uitnodiging moet u dat zelf doen.
Hoelang duurt dat overleg?
Maximaal dertig minuten. Het mag telefonisch.
Moet ik mijn verklaring ondertekenen?
Neen. En lees ze eerst na, want na uw handtekening kan u ze enkel nog via een bijkomend proces-verbaal laten aanpassen.
Kan ik afstand doen van bijstand?
Als meerderjarige wel, schriftelijk. Als minderjarige nooit.
Krijg ik een tolk als ik de taal niet begrijp?
Ja, een beëdigde tolk, en dat is kosteloos.
Mag mijn partner mee naar het verhoor?
Neen. Enkel uw advocaat mag u bijstaan.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een verhoor voelt informeel, en juist daarom onderschatten mensen het. Wat u daar zegt, ligt maanden later op de tafel van de politierechter.
Uw rechten kennen is één ding. Ze gebruiken is iets anders, en dat gaat makkelijker met iemand naast u.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij overlopen met u wat u zegt, en gaan mee wanneer u dat wenst.
Laad hier uw stukken op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. Wij kijken dat kosteloos na, en u kiest altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: