Het grievenformulier: wat het is en waarom het telt
Het grievenformulier is het document waarmee u hoger beroep instelt tegen een vonnis van de politierechtbank. Daarop duidt u aan tegen welke onderdelen van dat vonnis u opkomt.
Sinds 1 maart 2016 is dat formulier verplicht in verkeerszaken. Ontbreekt het, dan vervalt uw beroep.
De wetgever koppelde die verplichting aan een langere beroepstermijn van dertig dagen. Het doel was tweeledig: minder overhaaste beroepen, en dus minder werkdruk voor de magistraten. Wie zijn bezwaren op papier moet zetten, denkt eerst na.
Overweegt u hoger beroep? Laad uw vonnis op via onze uploadmodule. Wij bekijken welke grieven in uw dossier spelen. Gratis en vrijblijvend. Upload uw vonnis · Boek een gratis speeddate
Waartegen kan u opkomen?
Het formulier somt twaalf mogelijke grieven op, verdeeld over het strafgebied en het burgerlijke gebied. De meest voorkomende:
- u werd veroordeeld terwijl u vrijspraak vroeg;
- u vindt de opgelegde straf te zwaar;
- u vroeg uitstel of een werkstraf zonder die te krijgen;
- het slachtoffer kreeg volgens u een te hoge schadevergoeding;
- u kreeg als slachtoffer een te lage vergoeding.
Vijf arresten uit april 2017
Het formulier bestond nauwelijks een jaar toen de eerste discussies de rechtbanken bereikten. In april en mei 2017 sprak het Hof van Cassatie zich vijf keer uit. Die arresten bepalen vandaag nog steeds hoe rechters oordelen.
Wat opvalt: telkens verklaarde een beroepsrechter een beroep vervallen, en telkens corrigeerde Cassatie dat. De rechtspraak geeft u dus meer ruimte dan rechtbanken aanvankelijk aannamen.
Arrest 1: een originele handtekening is niet vereist
Op 4 april 2017 boog Cassatie zich over de vraag of het grievenformulier een originele handtekening moet dragen (P.17.0023.N).
Artikel 204 van het Wetboek van Strafvordering vereist dat het verzoekschrift ondertekend is. Op het ontbreken van een handtekening of op een foutieve ondertekening staat echter geen uitdrukkelijke sanctie.
In deze zaak vulde de appellant het formulier in, ondertekende het, en faxte het naar de griffie. De correctionele rechtbank te Hasselt verklaarde het hoger beroep vervallen. Zij had immers geen formulier met originele handtekening ontvangen.
Cassatie oordeelde anders. Het formulier vereist geen originele handtekening.
Wat de wet volgens het Hof wél wil waarborgen, is zekerheid: zekerheid over de nauwkeurigheid van de aangeduide grieven, en zekerheid dat die grieven van de appellant komen. Een tijdig gefaxt formulier met diens handtekening levert die zekerheid.
Arrest 2: "alle beschikkingen" kan volstaan
Op 18 april 2017 sprak Cassatie zich uit over de vereiste nauwkeurigheid van de grieven (P.17.0031.N).
De appellant stelde beroep in tegen alle beschikkingen van het vonnis. Bij rubriek 1.12 "andere", onder de hoofding "strafgebied", noteerde hij letterlijk "alle beschikkingen".
De correctionele rechtbank te Dendermonde vond dat onvoldoende duidelijk. Uit het formulier bleek immers niet welk specifiek onderdeel van het vonnis hervormd moest worden. Zij verklaarde het beroep vervallen.
De eiser in cassatie voerde aan dat het wel degelijk duidelijk was. Hij pleegde één overtreding. Daarvoor kreeg hij een geldboete, een rijverbod, de gerechtskosten en de bijdrage aan het Slachtofferfonds. Andere nadelige beslissingen bevatte het vonnis niet. "Alle beschikkingen" kon dus niet anders begrepen worden dan als een verwijzing naar precies die beslissingen.
Cassatie volgde die redenering en vernietigde het bestreden vonnis.
Blijf toch voorzichtig. Dit arrest betekent niet dat u in elke zaak zomaar tegen "alle beschikkingen" kan opkomen. Betwist u bepaalde onderdelen van de veroordeling niet, dan moet u wel nauwkeurig aanduiden waartegen u wel en waartegen u niet opkomt.
Arrest 3: afstand doen van een grief schaadt de andere niet
Nog op 18 april 2017 behandelde Cassatie een tweede zaak over nauwkeurigheid, ditmaal bij gedeeltelijke afstand (P.17.0087.N).
De appellant stelde beroep in bij de correctionele rechtbank te Dendermonde op grond van vier grieven: een te zware straf, het uitblijven van het gevraagde uitstel of de opschorting, verjaring, en "andere".
Tijdens de procedure bleek dat zijn beroep in werkelijkheid enkel gericht was tegen de straf en tegen het uitblijven van uitstel. Op de zitting deed hij daarom afstand van de twee andere grieven.
De beroepsrechter verklaarde het volledige beroep vervallen. Slechts twee van de vier grieven bleken relevant, dus waren zij volgens hem niet nauwkeurig genoeg omschreven.
Cassatie volgde die redenering niet. U hoeft naast het aanduiden van een grief niet uit te leggen waarom u zich daarop beroept. Doet u later afstand van een grief, dan tast dat de andere grieven niet aan.
Arrest 4: de gegrondheid speelt geen rol
Een derde arrest van 18 april 2017 sluit daar nauw bij aan (P.17.0105.N).
De appellant kruiste acht grieven aan. Uit het pleidooi van zijn advocaat bleek dat slechts één daarvan dienstig was.
De correctionele rechtbank te Dendermonde noemde de overige grieven onnauwkeurig, te vaag en niet relevant. Op die grond verklaarde zij het beroep onontvankelijk.
Cassatie corrigeerde dat. De rechtbank moet enkel nagaan of de grieven nauwkeurig geformuleerd zijn. Of die grieven gegrond zijn, staat los van de ontvankelijkheid van het beroep.
Strikt genomen mag u dus alle twaalf grieven aanduiden om er later afstand van te doen.
Arrest 5: de handtekening moet er wel zijn
Op 30 mei 2017 kwam de keerzijde aan bod (P.17.0123.N).
Een advocaat duidde de grieven nauwkeurig aan maar vergat te ondertekenen. Cassatie oordeelde dat het beroep daardoor vervalt, ook al voorziet de wet die sanctie niet uitdrukkelijk.
Dat arrest verdient een eigen bespreking. Lees daarover ons artikel over de vergeten handtekening op het grievenformulier.
Wat u praktisch onthoudt
| Vraag | Antwoord |
|---|
| Is een originele handtekening nodig? | neen, een gefaxt ondertekend formulier volstaat |
| Mag de handtekening ontbreken? | neen, dan vervalt uw beroep |
| Mag ik "alle beschikkingen" aanduiden? | soms wel, bij één overtreding met één veroordeling |
| Mag ik meerdere grieven aankruisen? | ja, ook wanneer u er later afstand van doet |
| Moet ik motiveren waarom ik een grief inroep? | neen, aanduiden volstaat |
| Beoordeelt de rechter of mijn grieven kloppen? | niet voor de ontvankelijkheid, enkel voor de grond van de zaak |
Laat iemand anders het formulier neerleggen?
Dan vraagt de griffie mogelijk een volmacht. Zorg dat die persoon ook uw identiteitskaart kan tonen. Zo vermijdt u discussie over de identiteit van de appellant.
De termijn blijft de valkuil
U beschikt over dertig dagen na de uitspraak, of na de betekening bij een verstekvonnis.
Die termijn is absoluut. Anders dan bij verzet bestaat er geen buitengewone termijn. Verstrijken die dertig dagen, dan wordt uw vonnis definitief.
Lees daarover ons artikel over hoger beroep tegen een vonnis van de politierechtbank en over wat u nog kan wanneer u een termijn miste.
Eén risico waarover u moet nadenken
Bij verzet kan uw straf niet verzwaren. Bij hoger beroep ligt dat anders.
Tekent ook het openbaar ministerie beroep aan, dan kan de correctionele rechtbank u zwaarder straffen dan de politierechter deed. Weeg dat risico af voor u die stap zet.
Veelgestelde vragen
Wat is een grievenformulier?
Het verplichte document waarmee u hoger beroep instelt en aanduidt tegen welke onderdelen van het vonnis u opkomt.
Sinds wanneer is het verplicht?
Sinds 1 maart 2016, samen met de verlenging van de beroepstermijn naar dertig dagen.
Wat gebeurt er zonder dat formulier?
Uw hoger beroep vervalt.
Moet de handtekening origineel zijn?
Neen. Cassatie oordeelde op 4 april 2017 dat een gefaxt ondertekend formulier volstaat.
Mag ik meerdere grieven aanduiden?
Ja. U mag er later afstand van doen zonder dat uw beroep vervalt.
Moet ik uitleggen waarom ik een grief inroep?
Neen. Aanduiden volstaat.
Kijkt de rechter of mijn grieven gegrond zijn?
Niet voor de ontvankelijkheid. Hij gaat enkel na of zij nauwkeurig geformuleerd zijn.
Hoeveel tijd heb ik?
Dertig dagen na de uitspraak, of na de betekening bij verstek.
Kan mijn straf zwaarder worden?
Ja, wanneer ook het openbaar ministerie beroep aantekent.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Het grievenformulier oogt als een administratieve formaliteit. Rechtbanken verklaarden er nochtans beroepen op af tot Cassatie vijf keer ingreep.
Die rechtspraak geeft u ruimte. U benut die ruimte alleen wanneer u ze kent.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij vullen dat formulier correct in en wegen samen met u het risico af.
Laad hier uw vonnis op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: