Geen ademtest afgenomen, geen ademanalyse, geen bloedstaal. En toch ligt er een dagvaarding voor dronken rijden in uw bus. Dat is geen vergissing van het parket.
Artikel 35 van de Wegverkeerswet vraagt namelijk geen enkel cijfer. Uw dossier steunt dan volledig op wat de verbalisant heeft gezien, gehoord en opgeschreven. En precies daar zit uw verweer.
Dronkenschap vereist geen enkele meting
Artikel 35 van de Wegverkeerswet noemt geen grenswaarde, geen promille en geen milligram per liter uitgeademde lucht:
"Met een straf van niveau 1 en met het verval van het recht tot besturen van een motorvoertuig voor een duur van ten minste een maand en ten hoogste vijf jaar of voorgoed, wordt gestraft hij die op een openbare plaats een voertuig of een rijdier bestuurt of een bestuurder begeleidt met het oog op de scholing, terwijl hij in staat van dronkenschap verkeert of in een soortgelijke staat met name ten gevolge van het gebruik van drugs of van geneesmiddelen."
Lees die tekst aandachtig. Er staat "terwijl hij in staat van dronkenschap verkeert". Er staat nergens een drempel.
Dat is het wezenlijke verschil met alcoholintoxicatie. Artikel 34 werkt uitsluitend met meetresultaten: vanaf 0,22 mg/l uitgeademde alveolaire lucht, en vanaf 0,35 mg/l voor de zwaarste vorm. Zonder meting is er geen artikel 34. Zonder meting kan er wel een artikel 35 zijn.
Dronkenschap is dus een toestand, geen cijfer. Het gaat erom dat u de voortdurende beheersing over uw handelingen verloor, zonder dat u daarbij noodzakelijk uw bewustzijn kwijt was. Lees daarover ons artikel over het verschil tussen alcoholintoxicatie en dronkenschap.
Merk ook op dat artikel 35 verder gaat dan alcohol. "Een soortgelijke staat" na het gebruik van drugs of geneesmiddelen valt onder dezelfde bepaling. Ook daar is geen meting vereist.
Wat de politie dan wel gebruikt: de uiterlijke kenmerken
Zonder meting valt de politie terug op de zogenoemde uiterlijke kenmerken van dronkenschap. Dat zijn observaties, en zij vormen in dit type dossier het volledige bewijs.
De klassieke lijst:
- Spraak — praten met dubbele tong, onduidelijk articuleren, herhalen, niet uit de woorden komen
- Ogen — wazige, rode of glazige ogen, trage pupilreactie
- Motoriek — wankele gang, steun zoeken tegen het voertuig, moeizaam rechtstaan, onvaste handen
- Oriëntatie — geen besef van tijd, plaats of richting, niet weten waar u vandaan komt of naartoe rijdt
- Adem en lichaam — een adem die naar alcohol ruikt, sporen van braaksel, transpiratie
- Voorkomen — wanordelijke kledij, open gulp, verkeerd geknoopte jas
- Gedrag — agressiviteit, overdreven vrolijkheid, huilen, traag of niet reageren op vragen
Daarnaast noteert de verbalisant hoe u zich in het verkeer gedroeg: slingerend rijden, over de middenlijn hangen, rijden zonder lichten of zonder richtingaanwijzer, een verkeerslicht negeren, veel te traag of veel te snel rijden, wegvluchten bij een controle of na een aanrijding, en geen aandacht hebben voor fietsers en voetgangers.
De politierechter beoordeelt die vaststellingen soeverein. Er is geen minimumaantal kenmerken en geen wettelijke checklist. Dat werkt in twee richtingen: wat niet vastligt in een cijfer, ligt ook niet vast in een bewijs.
Wat het proces-verbaal juridisch waard is
Artikel 62 van de Wegverkeerswet geeft het proces-verbaal een bijzondere kracht, maar geen absolute:
"De overheidspersonen die door de Koning worden aangewezen om toezicht te houden op de naleving van deze wet en haar uitvoeringsbesluiten, stellen de overtredingen vast door processen-verbaal die bewijskracht hebben zolang het tegendeel niet is bewezen."
"Zolang het tegendeel niet is bewezen." Die zeven woorden zijn de kern van dit artikel.
Het proces-verbaal wordt dus geloofd tot iemand het tegendeel aandraagt. Het is geen onaantastbaar document. U mag de vaststelling weerleggen met alle middelen van recht: verklaringen, getuigen, medische stukken, camerabeelden, of vaststellingen die elkaar tegenspreken.
Lees daarover ons artikel over de bewijswaarde van een proces-verbaal en wat u wél kan betwisten.
Waar uw advocaat naar kijkt in de vaststellingen
Bij dronkenschap zonder meting is het proces-verbaal het dossier. Uw advocaat leest het dan ook regel per regel.
Hoeveel kenmerken werden werkelijk vastgesteld? Eén enkele opmerking over een adem die naar alcohol ruikt, is geen dronkenschap. Alcohol ruiken bewijst dat u gedronken hebt, niet dat u de beheersing over uw handelingen verloor. Vier of vijf samenhangende kenmerken wegen heel anders dan één.
Hoe zijn ze omschreven? Er is een verschil tussen een observatie en een conclusie. "Betrokkene sprak met dubbele tong en kon zijn identiteitskaart niet uit zijn portefeuille halen" is een vaststelling. "Betrokkene was duidelijk dronken" is een besluit, en een besluit is geen bewijs. Standaardformules die in elk proces-verbaal van dat korps terugkomen, verliezen bovendien overtuigingskracht.
Wanneer is er vastgesteld? Artikel 35 straft de toestand op het ogenblik dat u bestuurde. De vaststelling mag nadien gebeuren, maar de toestand moet bestaan hebben tijdens het rijden. Werd u pas een uur later thuis aangetroffen, of pas na een lange wachttijd op het commissariaat beschreven, dan wordt dat verband zwakker. Nadrinken, of drinken na een ongeval, is in dat scenario een reëel verweer.
Is er een andere verklaring? Wankele gang, wazige ogen en verwarde spraak zijn niet exclusief voor alcohol. Een hersenschudding of shock na een aanrijding, een hypoglykemie bij diabetes, een epileptische nawerking, slaapmedicatie, een neurologische aandoening, extreme vermoeidheid of een spraakstoornis geven hetzelfde beeld. Medische stukken zijn hier vaak het sterkste stuk in het dossier.
Wat zeggen de getuigen? Passagiers, de tegenpartij of een barman kunnen de vaststelling van de verbalisant tegenspreken.
Gedagvaard voor dronkenschap zonder dat er ooit iets gemeten is? Laad uw dagvaarding of proces-verbaal op via onze uploadmodule. Wij lezen de vaststellingen na en zeggen u waar uw dossier zwak of sterk staat. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
De bloedproef die de wet zelf voorschreef
Hier zit het punt dat in dit type dossier het vaakst wordt vergeten. Wanneer er niets gemeten kon worden, laat de wet de politie niet vrij.
Artikel 63, § 1 van de Wegverkeerswet bepaalt dat de bevoegde overheidspersonen een bloedproef laten ondergaan door een opgevorderde geneesheer, onder meer:
"2° in het geval noch de ademtest noch de ademanalyse uitgevoerd konden worden en betrokkene duidelijke tekenen van alcoholopname vertoont of zich blijkbaar bevindt in de toestand bedoeld in artikel 35;"
En in punt 3°: wanneer noch de ademtest noch de ademanalyse uitgevoerd konden worden en het onmogelijk is na te gaan of er tekenen van alcoholopname zijn.
Dat is geen mogelijkheid, dat is een opdracht. Precies in het scenario van dit artikel — geen meting, wel het beeld van artikel 35 — voorziet de wet in een objectief onderzoek.
Is die bloedproef niet gebeurd, dan ontbreekt in uw dossier het enige objectieve gegeven dat de wet zelf had aangewezen. Dat is een argument dat u aan de politierechter mag voorleggen: het parket vervolgt u op louter observaties, terwijl de wet in een meting voorzag.
Weigert u die bloedproef zonder wettige reden, dan is dat op zich een misdrijf onder artikel 34, § 2, 3°, met een zwaardere strafmaat dan artikel 35. Weigeren is dus geen strategie.
Één nuance, want daarover bestaat verwarring. De tegenexpertise van artikel 63, § 3 — de bloedproef op uw verzoek — geldt volgens de wettekst enkel wanneer een ademanalyse minstens 0,35 mg/l meette. Waar niets gemeten is, kan u die tegenexpertise dus niet op artikel 63, § 3 steunen. Wat u wel kan doen, is uw vraag naar een bloedstaal uitdrukkelijk laten opnemen in het proces-verbaal, en zo nodig zelf onmiddellijk een arts raadplegen. Vraagt u dat en gebeurt het niet, dan staat dat zwart op wit in uw dossier.
Het rijverbod van twaalf uur wanneer er niets gemeten kan worden
Ook langs de weg heeft de wet een regeling voor het geval zonder meting.
Artikel 60, § 4 verbiedt u twaalf uur te rijden wanneer noch de ademtest noch de ademanalyse kon worden uitgevoerd om een andere reden dan weigering, en u duidelijke tekenen van alcoholopname vertoont of zich blijkbaar in de toestand van artikel 35 bevindt. Bij drugs werkt artikel 61ter, § 1, 4° hetzelfde: een negatieve speekseltest, maar blijkbaar de toestand van artikel 35, en het is twaalf uur gedaan.
Die twaalf uur kunnen worden verlengd. Artikel 60, § 5 legt op dat u eerst een nieuwe ademtest of ademanalyse ondergaat, en laat toe het verbod telkens met twaalf uur te verlengen. Lees daarover ons artikel over het rijverbod van twaalf uur en wat erna volgt.
Daarnaast kan uw rijbewijs onmiddellijk worden ingetrokken. Artikel 55, § 1, 1° laat dat toe in de gevallen van artikel 60, §§ 3 en 4 en artikel 61ter, § 1. Let daarbij op wie beslist: in het geval van artikel 60, § 4 is dat de procureur des Konings, want artikel 55, § 2 geeft de officier van gerechtelijke politie die bevoegdheid enkel voor artikel 60, § 3 en artikel 61ter, § 1.
Volgens artikel 56 moet uw rijbewijs na vijftien dagen worden teruggegeven, tenzij de politierechtbank de termijn verlengde. Wordt u later toch een rijverbod opgelegd, dan wordt de periode van intrekking daarop aangerekend (artikel 57).
Wat er op het spel staat
Artikel 35 levert een straf van niveau 1 op. De wet bepaalt een geldboete van 1.600 tot 16.000 euro, wat na de wettelijke factor 1,25 neerkomt op 2.000 tot 20.000 euro, plus de bijdrage aan het Slachtofferfonds en de gerechtskosten.
Daarbij komt een rijverbod van minstens één maand tot vijf jaar, of levenslang. Een gevangenisstraf hoort niet bij niveau 1 en is bij een eerste feit dus niet mogelijk.
Voor de volledige bedragen en de bijkomende kosten leest u ons artikel over welke boetes u riskeert bij dronken rijden, en voor het geheel van de mogelijke straffen ons artikel over wat u riskeert voor de politierechtbank. Wilt u meteen een indicatie voor uw eigen dossier, gebruik dan onze boetecalculator.
Zoekt u iemand die dat verweer voor u voert? Lees ons overzicht voor wie een advocaat zoekt voor dronken rijden: wat er op uw proces-verbaal staat, wat u riskeert en waar de meting fout kan gaan.
Werd u eerder al veroordeeld voor alcohol of drugs achter het stuur, dan verandert het plaatje grondig. Lees daarover ons artikel over wanneer een vorig vonnis wel of niet als herhaling telt.
Veelgestelde vragen
Kan ik gestraft worden voor dronken rijden zonder blaastest?
Ja. Artikel 35 van de Wegverkeerswet vereist geen enkele meting. Het volstaat dat u in staat van dronkenschap verkeerde terwijl u bestuurde. Het bewijs bestaat dan uit de vaststellingen van de verbalisant.
Hoe bewijst de politie dat ik dronken was zonder meting?
Met de uiterlijke kenmerken van dronkenschap: spraak, ogen, gang, oriëntatie, adem, voorkomen en gedrag, aangevuld met uw rijgedrag en met eventuele getuigenverklaringen.
Is een adem die naar alcohol ruikt voldoende?
Nee. Dat u alcohol dronk, bewijst niet dat u de beheersing over uw handelingen verloor. Eén enkel kenmerk draagt zelden een bewezenverklaring onder artikel 35.
Kan ik het proces-verbaal betwisten?
Ja. Artikel 62 van de Wegverkeerswet geeft het proces-verbaal bewijskracht "zolang het tegendeel niet is bewezen". U mag de vaststellingen dus weerleggen met verklaringen, getuigen, medische stukken of beelden.
Moest de politie mij een bloedproef laten ondergaan?
Wanneer noch de ademtest noch de ademanalyse kon worden uitgevoerd en u duidelijke tekenen van alcoholopname vertoonde of blijkbaar in de toestand van artikel 35 verkeerde, schrijft artikel 63, § 1, 2° een bloedproef voor. Gebeurde die niet, dan ontbreekt het objectieve gegeven waarin de wet voorzag.
Ik werd pas thuis aangetroffen. Telt dat nog?
De vaststelling mag na de rit gebeuren, maar de toestand moet bestaan hebben terwijl u bestuurde. Hoe groter het tijdsverloop, hoe moeilijker dat verband te leggen is.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een dossier zonder meting is een dossier van woorden. Wat de verbalisant opschreef, en hoe hij het opschreef, bepaalt de uitkomst. Dat maakt zo'n zaak minder voorspelbaar dan een zaak met een cijfer, en dat is voor u geen slecht nieuws.
Wij lezen het proces-verbaal met dat ene doel: nagaan of de vaststellingen de bewezenverklaring van artikel 35 werkelijk dragen, en of de wettelijk voorgeschreven bloedproef gebeurde. Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken.
Laad uw dagvaarding op — wij bekijken of de vaststellingen standhouden. Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: