Een ongeval zonder rijbewijs: drie rekeningen tegelijk
Veroorzaakt u een ongeval zonder geldig rijbewijs, dan lopen er drie sporen naast elkaar. Uw strafdossier, het verhaal van uw verzekeraar, en sinds 1 september 2026 een derde risico dat er niet was.
Rijden zonder rijbewijs is namelijk een verzwarende omstandigheid bij doding in het verkeer. Valt er een dodelijk slachtoffer, dan verdubbelt de maximumstraf tot tien jaar gevangenis.
Daarnaast kan uw verzekeraar de uitgekeerde bedragen op u terugvorderen. Bij een ongeval met een gewonde loopt dat vaak in de tienduizenden euro's.
Gedagvaard na een ongeval zonder rijbewijs? Laad uw dagvaarding op via onze uploadmodule. Wij bekijken alle drie de sporen. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Spoor 1: rijden zonder rijbewijs
Artikel 30, § 1 van de Wegverkeerswet bepaalt:
"Met gevangenisstraf van acht dagen tot twee jaar en met geldboete van 200 euro tot 2.000 euro of met één van deze straffen alleen, wordt gestraft hij die:
1° een motorvoertuig bestuurt zonder houder te zijn van het rijbewijs vereist voor het besturen van dit voertuig, of van het als zodanig geldend bewijs;"
Met de opdeciemen komt die geldboete neer op 2.000,00 tot 20.000,00 euro. Daarnaast kan de politierechter op grond van artikel 38 een rijverbod opleggen van acht dagen tot vijf jaar.
Drie situaties vallen hieronder, en niet enkel de meest voor de hand liggende:
- u heeft nooit een rijbewijs gehaald;
- uw rijbewijs is niet meer geldig;
- uw rijbewijs is niet geschikt voor het voertuig dat u bestuurt, bijvoorbeeld een rijbewijs B voor een voertuig van categorie C.
Verwar dit niet met rijden tijdens een rijverbod of tijdens een onmiddellijke intrekking. Dat zijn afzonderlijke misdrijven met eigen straffen. Lees daarover ons artikel over rijden tijdens een rijverbod.
Uw rijbewijs niet bij u hebben is iets anders
Heeft u wel een geldig rijbewijs maar niet op zak, dan valt u onder artikel 31 van de Wegverkeerswet en niet onder artikel 30. Dat is een veel lichtere inbreuk, met een geldboete van 10,00 tot 500,00 euro als basisbedrag.
In de praktijk gaat het zo. De politie gaat eerst na of u werkelijk houder bent van een rijbewijs. Is dat zo, dan krijgt u meestal een waarschuwing en een termijn om uw rijbewijs op het politiekantoor te tonen. Doet u dat, dan blijft het daarbij.
Lees daarover ons artikel over de verplichting om uw rijbewijs op zak te hebben.
Spoor 2: het verhaal van uw verzekeraar
Bent u in fout maar verzekerd, dan vergoedt uw BA-verzekeraar de slachtoffers. Dat is de bedoeling van die verplichte verzekering, en zij geldt ook wanneer u geen rijbewijs had.
Uw verzekeraar kan die uitgekeerde bedragen echter op u terugvorderen. Dat heet regres.
Er geldt wel een voorwaarde die in uw voordeel werkt. Uw verzekeraar moet aantonen dat het ontbreken van het rijbewijs de oorzaak van het ongeval was. Dat u geen rijbewijs had, volstaat op zich niet. Er moet een causaal verband zijn.
Bovendien is dat verhaalsrecht onderworpen aan formele voorwaarden. Verwittigt uw verzekeraar u niet tijdig, duidelijk en ondubbelzinnig, dan verliest hij zijn recht. Lees daarover ons artikel over hoeveel uw verzekeraar kan terugvorderen en over het causaal verband.
Was uw voertuig niet verzekerd? Dan komt er een vierde rekening
Rijden zonder rijbewijs en rijden zonder verzekering zijn twee verschillende misdrijven. Vaak komen zij samen voor, en dan verzwaart de financiële kant aanzienlijk.
Bij een onverzekerd voertuig vergoedt het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds het slachtoffer. Daarna vordert dat fonds elke uitgekeerde euro persoonlijk op u terug.
Bij een ongeval met zware lichamelijke letsels kan die vordering u jarenlang achtervolgen. In de praktijk weegt dat financiële risico zwaarder dan de strafrechtelijke sanctie zelf.
Daarnaast kan de politie uw voertuig in beslag nemen of immobiliseren, en draagt u zelf de takel- en stallingskosten.
De valkuil die niemand ziet aankomen
Betaalt u uw verzekeringspremie niet, dan schorst uw verzekeraar de dekking. Uw nummerplaat en uw inschrijving blijven echter gewoon bestaan.
U merkt daar dus niets van. Tot u gecontroleerd wordt, of tot u een ongeval heeft. Vanaf die schorsing rijdt u wettelijk onverzekerd, met alle gevolgen daarvan.
Twijfelt u? Controleer de status van uw polis bij uw makelaar. Dat kost u vijf minuten.
Spoor 3: doding in het verkeer sinds 1 september 2026
Dit is het nieuwe risico, en het is het zwaarste.
Sinds 1 september 2026 kent het Strafwetboek doding in het verkeer (artikel 107) en verzwaarde doding in het verkeer (artikel 107/1) als afzonderlijke misdrijven. Bij doding in het verkeer gaat de gevangenisstraf tot vijf jaar. Maar geen houder zijn van het vereiste rijbewijs geldt als verzwarende omstandigheid, en dan wordt het verzwaarde doding in het verkeer, met een gevangenisstraf tot tien jaar.
Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt het oude, mildere recht. De datum van uw feiten is dus bepalend. Lees daarover ons artikel over doding in het verkeer en de zeven omstandigheden die uw straf verdubbelen.
Raakte iemand gewond zonder dodelijke afloop, dan komt er een tenlastelegging bij voor het veroorzaken van een integriteitsaantasting in het verkeer (artikel 218 van het Strafwetboek). Lees daarover ons artikel over wat die tenlastelegging betekent.
Leende u uw wagen uit? Dan bent u zelf ook strafbaar
Dit punt kennen weinig eigenaars, en het kost hen soms duur.
Artikel 32 van de Wegverkeerswet stelt strafbaar wie zijn voertuig toevertrouwt aan een persoon zonder rijbewijs. U hoeft dus zelf niet gereden te hebben.
Leent u uw wagen uit, ga dan eerst na of die persoon over een geldig rijbewijs beschikt voor dat voertuig. Bij een bedrijfswagen bekijkt u ook de car policy van uw werkgever, want die kan eigen voorwaarden opleggen. Lees daarover ons artikel over verkeersovertredingen met een bedrijfsvoertuig.
Waar zit uw verweer?
Vier vragen bepalen uw dossier, en op elk daarvan valt te bouwen.
Had u werkelijk geen geldig rijbewijs? Soms gaat het om een verlopen document of om een categoriekwestie, en dat verandert de kwalificatie.
Is er een causaal verband? Voor het regres van uw verzekeraar moet vaststaan dat het ontbreken van het rijbewijs het ongeval veroorzaakte. Reed een ander u aan terwijl u correct reed, dan is dat verband er niet.
Verwittigde uw verzekeraar u tijdig en correct? Zoniet verliest hij zijn verhaalsrecht.
Welke strafmaat blijft haalbaar? Uitstel, opschorting en een beperkt rijverbod blijven in beeld. Lees daarover ons artikel over de alternatieven die de politierechter kan opleggen.
Veelgestelde vragen
Wat riskeer ik voor rijden zonder rijbewijs?
Een gevangenisstraf van acht dagen tot twee jaar en een geldboete die met de opdeciemen oploopt tot 20.000,00 euro, plus een mogelijk rijverbod.
Geldt dat ook met een verlopen rijbewijs?
Ja. Ook een niet meer geldig rijbewijs of een rijbewijs voor de verkeerde categorie valt onder artikel 30.
Wat als ik mijn rijbewijs enkel niet bij mij had?
Dan valt u onder artikel 31, met een geldboete van 10,00 tot 500,00 euro als basisbedrag. Dat is een veel lichtere inbreuk.
Vergoedt mijn verzekering de slachtoffers?
Ja, uw BA-verzekeraar vergoedt hen. Hij kan die bedragen wel op u terugvorderen.
Onder welke voorwaarde kan hij dat?
Hij moet aantonen dat het ontbreken van uw rijbewijs de oorzaak van het ongeval was, en hij moet u tijdig verwittigen.
En als mijn voertuig niet verzekerd was?
Dan vergoedt het Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds het slachtoffer, en vordert het elke euro persoonlijk op u terug.
Kan mijn voertuig in beslag genomen worden?
Ja, bij een onverzekerd voertuig. De takel- en stallingskosten zijn voor u.
Riskeer ik meer bij een dodelijk ongeval?
Ja. Sinds 1 september 2026 is geen houder zijn van het vereiste rijbewijs een verzwarende omstandigheid bij doding in het verkeer. Dan wordt het verzwaarde doding in het verkeer, met een maximum van tien jaar gevangenis.
Ben ik strafbaar als ik mijn wagen uitleende?
Ja. Artikel 32 van de Wegverkeerswet stelt strafbaar wie zijn voertuig toevertrouwt aan iemand zonder rijbewijs.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een ongeval zonder rijbewijs levert niet één maar drie of vier rekeningen op, en de zwaarste is meestal niet de strafrechtelijke. Het regres van uw verzekeraar of van het Waarborgfonds kan u jaren achtervolgen.
Precies daarom telt de vraag naar het causaal verband zoveel. Dat is een discussie die op de zitting begint en die pas jaren later in euro's uitmondt.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij bekijken elk spoor afzonderlijk.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. Wij kijken dat kosteloos na, en u kiest altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook:
