Rijbewijs inleveren zonder uitspraak? U bent niet verplicht
Vraagt de politie u om uw rijbewijs in te leveren na een rijgeschiktheidsonderzoek, zonder dat een rechter zich uitsprak? Dan bent u niet verplicht om dat te doen. Enkel een rechtbank kan die verplichting opleggen, en de procureur des Konings kan u daartoe niet dwingen.
Toch is blijven rijden geen goed idee. Geeft u uw rijbewijs niet af, dan kan de procureur uw voertuig laten seinen, waarna de politie het immobiliseert.
U staat dus voor een keuze zonder goede uitkomst. Precies daarom hoort u die niet alleen te maken.
Gevraagd om uw rijbewijs in te leveren? Laad uw stukken op via onze uploadmodule. Wij bekijken uw positie voor u iets ondertekent. Gratis en vrijblijvend. Upload uw stukken · Boek een gratis speeddate
Waarover gaat dit precies?
In de meeste dossiers volgt een rijverbod pas na een uitspraak van de politierechter. Soms trekt men uw rijbewijs al meteen na de feiten in, voor 15 dagen. Die periode wordt later verrekend met uw rijverbod. Lees daarover ons artikel over de onmiddellijke intrekking van het rijbewijs.
In sommige arrondissementen gaat het parket bij alcohol- of drugsfeiten nog een stap verder. Vrij snel na de overtreding stelt het een wetsgeneesheer aan die uw rijgeschiktheid onderzoekt, nog vóór uw zaak voor de rechtbank komt.
Het doel is preventief: bestuurders opsporen die door alcohol- of drugsgebruik niet langer rijgeschikt zijn. In dat kader vraagt men u om uw rijbewijs preventief in te leveren, en dat voor een op dat moment onbepaalde duur.
Het rijgeschiktheidsonderzoek
U ontvangt van de wetsgeneesheer een uitnodiging. Uw rijgeschiktheid wordt beoordeeld aan de hand van de voorwaarden in bijlage 6 van het koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs.
Die bijlage somt functionele stoornissen en aandoeningen op die tot uitsluiting kunnen leiden. Zij bevat ook de medische normen waaraan iemand met een rijbewijs of voorlopig rijbewijs moet voldoen.
Een voorbeeld buiten alcohol en drugs: iemand met diabetes kan rijongeschikt zijn, tenzij hij een bepaald dieet volgt of medicatie neemt.
De arts beslist niet alleen óf u rijgeschikt bent, maar ook hoelang die rijgeschiktheid geldt. Na die geldigheidsduur volgt doorgaans een nieuwe evaluatie.
Waarop let de wetsgeneesheer bij alcohol en drugs?
Drie zaken bepalen zijn besluit.
- Is er sprake van verslaving? Bij zowel alcohol als drugs kan dat blijken uit testen die op chronisch gebruik wijzen.
- Gebruikt u regelmatig, op een manier of in hoeveelheden die uw rijgeschiktheid negatief beïnvloeden? Dan wordt u als niet rijgeschikt beschouwd.
- Kan u zich onthouden van alcohol wanneer u een motorvoertuig bestuurt?
Blijkt er verslaving, regelmatig gebruik of een onvermogen tot onthouding, dan kan de wetsgeneesheer besluiten dat u niet rijgeschikt bent, met alle gevolgen daarvan.
Wat gebeurt er na het onderzoek?
De wetsgeneesheer maakt een verslag op. De politie brengt u daarvan op de hoogte en vraagt u doorgaans om uw rijbewijs vrijwillig af te geven bij de gemeentelijke of stadsdiensten.
Let op dat woord: vrijwillig. Dat is geen formaliteit maar de juridische kern van deze procedure.
Wat gebeurt er als u weigert?
Uw rijbewijs behouden betekent niet dat u zonder risico kan rijden.
Geeft u het niet af, dan kan de procureur des Konings uw voertuig laten seinen. De politie kan dat voertuig vervolgens immobiliseren.
Enkel de eigenaar van het voertuig kan het in principe zonder kosten terugkrijgen, en dan nog alleen wanneer die niet de overtreder is.
Het probleem: geen tegenspraak
Hier zit het punt dat deze procedure juridisch problematisch maakt, en waarover u zich moet laten adviseren.
Deze procedure verloopt volledig eenzijdig. U kan zich niet verzetten tegen het verslag van de wetsgeneesheer, en evenmin tegen een immobilisering van uw voertuig.
Drie gevolgen daarvan wegen zwaar:
- Geen tegenexpertise. Nochtans is het niet uitgesloten dat conclusies verkeerd geïnterpreteerd worden of dat onderzoeken foutief uitgevoerd zijn.
- Geen formeel verzet tegen de immobilisering. De wet voorziet enkel dat u de procureur kan vragen om de maatregel stop te zetten. Hoe u dat verzoek indient, en hoe u een negatieve beslissing aanvecht, staat nergens uitgewerkt. Die beslissing hoeft bovendien niet gemotiveerd te zijn.
- Geen rechterlijke controle. U beschikt over geen procedure om de opheffing af te dwingen.
Gaf u uw rijbewijs vrijwillig af, dan zou u het in principe ook vrijwillig moeten kunnen terugkrijgen bij de gemeente, op vertoon van een rijgeschiktheidsattest van een arts. Niet elke gemeente volgt daarin. Sommige vragen toestemming aan de procureur des Konings, die daartoe eigenlijk geen bevoegdheid heeft.
Het verschil met artikel 42
Ook de politierechter kan u ongeschikt verklaren om te rijden. Dat gebeurt op grond van artikel 42 van de Wegverkeerswet, en dat verval kan definitief zijn of tijdelijk voor de vermoedelijke duur van de ongeschiktheid.
Het cruciale verschil zit in uw rechten.
| Preventief onderzoek door het parket | Artikel 42, door de rechter |
|---|
| Wie beslist | de wetsgeneesheer | de politierechter |
| Wanneer | vóór de zitting | bij het vonnis |
| Afgifte rijbewijs | vrijwillig | verplicht |
| Tegenspraak | neen | ja |
| Beslissing aanvechtbaar | neen | ja |
Bij artikel 42 stelt de rechter vaak een deskundige aan die verslag uitbrengt. Daar heeft u wél recht op tegenspraak, en u kan de beslissing aanvechten.
Een verval op grond van artikel 42 is bovendien iets anders dan een klassiek rijverbod na dronkenschap of overdreven snelheid. Lees daarover ons artikel over het verval wegens lichamelijke of geestelijke ongeschiktheid.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn rijbewijs inleveren zonder uitspraak van een rechter?
Neen. Enkel een rechtbank kan die verplichting opleggen. De procureur des Konings kan u daartoe niet dwingen.
Wat als ik weiger?
Dan kan de procureur uw voertuig laten seinen, waarna de politie het kan immobiliseren.
Kan ik het verslag van de wetsgeneesheer betwisten?
Neen. Deze procedure voorziet geen tegenexpertise en geen tegenspraak.
Wie stelt de wetsgeneesheer aan?
Het parket, doorgaans bij alcohol- of drugsgerelateerde feiten en vóór uw zaak voor de rechtbank komt.
Waarop steunt het onderzoek?
Op bijlage 6 van het koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs.
Kan ik mijn rijbewijs terugkrijgen?
In principe bij de gemeente, op vertoon van een rijgeschiktheidsattest. Niet elke gemeente volgt daarin.
Wat is het verschil met artikel 42?
Bij artikel 42 beslist de rechter, is de afgifte verplicht, en heeft u recht op tegenspraak. Bij het preventieve onderzoek niet.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Deze procedure plaatst u in een uitzonderlijke positie: u bent niet verplicht mee te werken, maar weigeren kost u uw voertuig. En tegen de beslissing zelf staat geen enkel rechtsmiddel open.
Neem daarom contact op vóór u uw rijbewijs afgeeft, niet erna.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij bekijken uw positie en wat er in uw arrondissement haalbaar is.
Laad hier uw stukken op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: