​Wanneer is er sprake van een vluchtmisdrijf? Om te kunnen spreken van een vluchtmisdrijf, moeten de volgende voorwaarden tegelijkertijd vervuld zijn:

• ​Er moet een verkeersongeval zijn gebeurd op een openbare plaats;
• Waarbij hetzij de bestuurder (chauffeur), hetzij eender wie, die, wetende dat zijn voertuig of hijzelf oorzaak van of aanleiding tot het ongeval was;
• De vlucht neemt (m.a.w. je bewust weggaat);
• Met het bijzonder opzet om zich aan de dienstige (nodige) vaststelling te onttrekken.

We bekijken deze voorwaarden van naderbij.

Een verkeersongeval.

Zonder verkeersongeval geen vluchtmisdrijf. Maar wat is nu concreet een verkeersongeval? Een verkeersongeval is iedere plotse, abnormale gebeurtenis met schadelijke gevolgen voor derden. De aard van de schade of het letsel is niet relevant. Het kan dus zowel gaan om een lichamelijk letsel, of om stoffelijke schade (bijvoorbeeld lichte schade), tot zelfs een zwaar ongeval met een gewonde bestuurder. Deze letsels kunnen ook beiden tegelijk voorkomen. Het is niet vereist dat bijvoorbeeld twee auto’s elkaar raken of fysiek contact hebben. Men kan ook een ongeval veroorzaken wanneer een van de auto’s een uitwijkingsmanoeuvre uitvoert en men elkaar niet raakt maar een van de voertuigen wel schade lijdt. Dit kan ook gebeuren met een fietser, een voetganger, een skateboarder, een passagier, of zelfs met een dier dat plots oversteekt.

Openbare plaats.

Het verkeersongeval vond plaats op een openbare plaats, dus niet enkel op de openbare weg (ook op bijvoorbeeld een voor het publiek toegankelijke parking van een grootwarenhuis).

De kennis van het verkeersongeval.

De bestuurder moet geweten hebben dat er een verkeersongeval heeft plaatsgevonden. Dit kan zowel door het horen (zoals het stukbreken van spiegels) of voelen (een schok). Er is enkel kennis over het plaatsvinden van een ongeval vereist. Het is niet vereist dat men ook kennis had over de ernst of de grootte van het ongeval. Als u niet wist dat u betrokken was bij een verkeersongeval, kan u zich ook niet schuldig maken aan vluchtmisdrijf.

De vlucht nemen.

De vlucht nemen betekent dat u weggaat van de plaats ongeval, meteen of later. Ook wanneer u zich verstopt, of wanneer u uw rol in het ongeval verbergt en u voordoet als een omstaander, komt dit neer op “vluchten”. Ook wanneer u eerst vlucht en later terugkomt, is er sprake van vluchtmisdrijf.

Zich onttrekken aan dienstige vaststellingen.

Ten slotte is er ook nog een bijzonder opzet vereist, namelijk het zich wetens en willens onttrekken aan de dienstige vaststellingen (de nodige vaststellingen). Met de dienstige vaststellingen bedoelen we alle elementen die verband houden met het ongeval, zoals de alcoholintoxicatie of de dronkenschap, maar eventueel ook drugs. Slechts wanneer aan al deze voorwaarden tegelijk is voldaan, is er sprake van vluchtmisdrijf. De betekenis van vluchtmisdrijf is dus het wegvluchten na een ongeval waarbij men betrokken was met de bedoelingen om het onmogelijk te maken vaststellingen te laten doen. De discussie over schuld (wie “in fout” was) speelt daarbij niet altijd de hoofdrol: ook als u meent geen schuld te hebben, kan het misdrijf vluchtmisdrijf toch aan de orde zijn.

​De boete voor vluchtmisdrijf hangt af van het criterium of er al dan niet gewonden zijn. De straf verschilt immers aanzienlijk of het een vluchtmisdrijf is naar aanleiding van een ongeval met enkel stoffelijke schade dan wel met lichamelijke schade.

Vluchtmisdrijf zonder gekwetsten of doden en met enkel stoffelijke schade

Vluchtmisdrijf plegen zonder dat het ongeval voor een ander slagen, verwondingen of de dood tot gevolg had, bestraft men met een gevangenisstraf van 15 dagen tot 6 maanden en/of met een geldboete van € 200 tot € 2.000 (art. 33 § 1 Wegverkeerswet) verhoogd met opdeciemen. De boete voor vluchtmisdrijf zonder gewonden bedraagt dus minimaal € 1.600,00. Bijkomend kan de Rechter voor rijverbod met enkel materiële schade een rijverbod opleggen van minimum 8 dagen, maar dit is geen verplichting (art. 38 § 1, 5° Wegverkeerswet). De politierechter beoordeelt daarbij onder meer de concrete feiten en omstandigheden, en kan de dader strenger of milder aanpakken.

Vluchtmisdrijf met gekwetsten of doden

In dergelijke gevallen is de Wegverkeerswet veel strenger: heeft het ongeval voor een ander daarentegen slagen, verwondingen of de dood tot gevolg gehad, dan bestraft men de dader met een gevangenisstraf van 15 dagen tot 2 jaar en/of met een geldboete van € 400 tot € 5.000 (art. 33 § 2 Wegverkeerswet) verhoogd met opdeciemen. De boete voor vluchtmisdrijf mét gekwetsten bedraagt dus minimaal € 3.200,00. Bijkomend is de Rechter verplicht in dit geval een rijverbod van ten minste drie maanden en ten hoogste vijf jaar of levenslang op te leggen. De Rechter moet dus kiezen tussen een rijverbod van maximum vijf jaar of een levenslang rijverbod. Een langere duurtijd dan vijf jaar is niet mogelijk, tenzij de Rechter een levenslang rijverbod oplegt. Bovendien kan het herstel van het recht tot sturen maar plaatsvinden nadat de dader geslaagd is voor het verplicht opgelegde theoretisch en praktisch examen, alsook een psychologisch onderzoek heeft afgelegd. Deze strafmaat is dus bijzonder zwaar.

​Een veroordeling wegens vluchtmisdrijf zal op uw strafblad (strafregister) te zien zijn en blijft levenslang zichtbaar op uw strafblad. Zelfs als u 10 jaar later opnieuw voor de Politierechtbank zou verschijnen, zal de Politierechter zien dat een veroordeling voor vluchtmisdrijf is opgenomen op het strafblad. Maar het strafblad is niet hetzelfde als het uittreksel van dit strafblad (of van het strafregister). Veroordelingen die uitgesproken zijn op basis van een inbreuk op de Wegverkeerswet (zoals vluchtmisdrijf) blijven maar 3 jaar zichtbaar op het uittreksels van het strafregister (wat u opvraagt als u o.a. zou solliciteren voor een nieuwe job). Er is één belangrijke voorwaarde: een eventueel rijverbod mag niet opgelegd zijn voor méér dan 3 jaar. Is dit wel het geval, dan blijft de veroordeling langer zichtbaar. Vluchtmisdrijf blijft dus levenslang op uw strafblad, maar doorgaans slechts voor 3 jaar zichtbaar op het uittreksel (het vroegere bewijs van goed gedrag en zeden).

​Vluchtmisdrijf vinden we niet terug in het Strafwetboek en ook niet in de Wegcode. We vinden vluchtmisdrijf terug in het koninklijk besluit van 16 maart 1968 tot coördinatie van de wetten betreffende de politie over het wegverkeer, ook wel de Wegverkeerswet genoemd. In artikel 33 van de Wegverkeerswet (samen te lezen met art. 38, §1, 5° Wegverkeerswet) vinden we de definitie van vluchtmisdrijf en de gevolgen (straffen) die eraan gekoppeld zijn. In de praktijk spreekt men soms (onjuist) over “art. 33 wegcode”, maar juridisch gaat het dus om art. 33 Wegverkeerswet.

​De Politierechter kan een rijverbod opleggen indien het vluchtmisdrijf géén gekwetsten of doden tot gevolg had (dus bij enkel stoffelijke schade). De Rechter bepaalt in dit geval dan facultatief (op eigen initiatief) of hij al dan niet een rijverbod oplegt. Het minimum op te leggen rijverbod bedraagt 8 dagen. De Politierechter moet een rijverbod opleggen indien het vluchtmisdrijf gekwetsten of doden tot gevolg had. Ook bij een jonge bestuurder (nog geen 2 jaar rijbewijs B) is de Rechter verplicht een rijverbod op te leggen (samen met minstens een theoretisch of praktisch examen). Het minimum op te leggen rijverbod bedraagt 3 maanden (90 dagen).

​Van zodra men als bestuurder de plaats van het ongeval verlaten heeft, volstaat het reeds om te spreken van een vluchtmisdrijf, voor zover (uiteraard) de overige voorwaarden vervuld zijn. Indien iemand de vlucht neemt, maar daarna terugkeert naar de plaats van de feiten, pleegt men alsnog vluchtmisdrijf. Ook wanneer men zich later aanbiedt op het politiekantoor, pleegt men vluchtmisdrijf. Het vluchtmisdrijf is immers een onmiddellijk aflopend misdrijf (een ogenblikkelijk misdrijf) dat voltrokken is zodra iemand de vlucht om zich aan de vaststellingen te onttrekken. Toch kan het aangewezen zijn om jezelf als dader toch nog aan te geven en dit met het oog op de latere beoordeling van de zaak door de Politierechter. Wanneer men zich niet aangeeft en gevonden wordt door de politie, bestaat de kans dat de Politierechter dan aanzienlijk strenger zal straffen. Een snelle melding aan de politie kan dus in de praktijk een belangrijk element zijn in de beoordeling.

​Wanneer men de plaats van het ongeval verlaten heeft, en men kennis had van een ongeval waarin men betrokken was, zonder dat men de intentie had zich te onttrekken aan de vaststellingen, is er eventueel géén sprake van vluchtmisdrijf. De Politierechter kan in dit geval beslissen de feiten te herkwalificeren en oordelen dat er géén sprake is van vluchtmisdrijf. Er volgt dan géén vrijspraak maar wel een veroordeling tot de overtreding van het 'niet ter plaatse blijven'. Het niet ter plaatse blijven is een overtreding van eerste graad: de Wet voorziet voor dergelijke overtredingen géén rijverbod, maar enkel een geldboete van € 10,00 (x 8). Zo is er geen vluchtmisdrijf wanneer iemand na het ongeval naar het politiekantoor of ziekenhuis gaat. Als die persoon op die plaats de vlucht zou nemen, is er dan weer wél vluchtmisdrijf omdat het daardoor onmogelijk geweest is om bepaalde vaststellingen te doen (zoals een alcoholcontrole). De straf voor het “niet ter plaatse blijven” is dus aanzienlijk lichter dan die voor vluchtmisdrijf. Politierechters kennen dit dan ook niet altijd toe. Het is taak van de advocaat om de concrete omstandigheden te bekijken en af te wegen of men het kan vragen. Zo is het onmogelijk om de herkwalificatie te vragen als de bestuurder zou hebben verklaard dat men nooit iets heeft gehoord of gezien. U moet immers kennis hebben gehad van het ongeval.

​Vluchtmisdrijf verjaart door verloop van drie jaar te rekenen van de dag waarop de overtreding is begaan. Binnen deze termijn moet het Openbaar Ministerie zijn overgegaan tot dagvaarding voor de Politierechtbank.

​De vraag of uw verzekering tussenkomt bij een vluchtmisdrijf verschilt naargelang u dader of slachtoffer bent en van de soort dekking die men moet verlenen. Als dader van vluchtmisdrijf zal uw rechtsbijstandsverzekeraar dekking verlenen. De verzekeraar zal dan de kosten betalen van uw eigen advocaat in het kader van uw strafrechtelijke verdediging. De BA-verzekeraar zal ook het slachtoffer van uw vluchtmisdrijf vergoeden (deze betaalt immers de schade aan derden). Ook in geval van vluchtmisdrijf is er normaal dekking van uw BA-verzekeraar. De eigen schade die u geleden heeft kan uw eventuele omniumverzekering ook aan u terug betalen. Let op: in bepaalde gevallen (bv. indien er ook sprake was van alcoholintoxicatie, dronkenschap of drugs) kan de verzekeraar betaalde bedragen ter vergoeding van de schade (aan u of aan derden) terugvorderen.

​Neen! Geen schade betekent geen vluchtmisdrijf. Een verkeersongeval veronderstelt immers dat “derden” en dus anderen dan diegene die men beschuldigt van vluchtmisdrijf, schade hebben geleden. Wanneer men dus overkop zou gaan met een voertuig zonder schade toe te brengen aan derden (niet aan een ander voertuig en niet aan de openbare weg) dan is er géén sprake van vluchtmisdrijf. (Dat staat los van andere mogelijke dossiers, zoals bijvoorbeeld cyber-gerelateerde feiten zoals een valse online aangifte, maar dat is een ander onderwerp.)

​Wij bespreken hieronder een geval van een vluchtmisdrijf waarbij een bestuurder een paaltje omver gereden heeft. Hoe oordeelde de Politierechtbank in een dergelijk geval? Een bestuurder van een zware terreinwagen stond geparkeerd op het voetpad om een bestelling te plaatsen in de frituur. Toen hij vertrok, vergat hij dat hij achter een paal stond en reed de paal omver. Zijn voertuig raakte licht beschadigd, maar de jongeman reed gewoon verder. Een getuige kon de nummerplaat noteren en contacteerde de politie, die toevallig in de buurt op patrouille was. De politie zette terstond de achtervolging in, maar kon het voertuig niet meer terugvinden. Op basis van de nummerplaat kon de politie daags nadien de bestuurder aantreffen. De jongeman gaf de feiten toe. Hij verklaarde dat hij de paal niet had gezien omdat zijn auto zo hoog was. Hij had er niet bij stilgestaan om de politie te verwittigen omdat zijn eten anders koud werd. De beschadigde paal behoorde toe aan de gemeente, die aan de politie een schadebestek bezorgde van € 180,00. Een klein jaar later ontving de bestuurder een dagvaarding voor de Politierechtbank. Hij werd vervolgd voor vluchtmisdrijf en het niet kunnen stoppen voor een voorzienbare hindernis. Voor het vluchtmisdrijf veroordeelde de Politierechter de bestuurder tot een geldboete van € 200,00 x 8 = € 1.600,00. De geldboete werd voor ¾ uitgesproken met uitstel, dus bedroeg “maar” € 300,00. Bovendien kreeg de bestuurder een weekendrijverbod van 8 dagen. Voor de eigenlijke aanrijding werd de bestuurder veroordeeld tot een geldboete van € 20,00 x 8 = € 160,00.

​Een ander veelvoorkomend vluchtmisdrijf gebeurt bij het afrijden van spiegels. Ook hier bespreken we een waargebeurde casus. Er was eens een bestuurster in een zeer smal straatje die de zijspiegel raakte van een andere auto. De bestuurster stopte iets verder en er kwam iemand de bestuurster tegemoet die beweerde eigenaar te zijn van het aangereden voertuig. De bestuurster gaf haar gegevens door maar ze zei dat ze dringend weg moest naar een ziek familielid. De eigenaar van het aangereden voertuig vertrouwde het zaakje niet en belde de politie. Iets later belde de politie thuis aan bij de bestuurster. Men trof de bestuurster aan in pyjama en merkte een alcoholgeur op. Men laat de bestuurster blazen maar omdat ze niet over voldoende longinhoud beschikte werd een arts opgebeld om bloed af te nemen. De dame bleek te veel te hebben gedronken. Enige tijd later werd mevrouw gedagvaard voor de Politierechtbank Oost-Vlaanderen, Afdeling Dendermonde voor de volgende verkeersinbreuken:

1. Het niet kunnen stoppen voor een voorzienbare hindernis;
2. Vluchtmisdrijf;
3. Alcoholintoxicatie.

Voor het niet kunnen stoppen voor een voorzienbare hindernis en voor de alcoholintoxicatie werd ze veroordeeld tot een geldboete van € 1.600,00 en een rijverbod van 2 jaar, zijnde 2 x 360 dagen = 720 dagen. Voor het vluchtmisdrijf kreeg ze een geldboete van € 1.600,00 waarvan de helft met uitstel, en nog eens een rijverbod van 1 maand. De Rechter had het herstel in het recht tot sturen daarenboven tot tweemaal toe afhankelijk gemaakt van het slagen voor het theoretisch en praktisch examen en het slagen voor de medische en psychologische onderzoeken. Omdat deze uitspraak toch wel héél streng was, ging de dame in beroep. In beroep werd het rijverbod voor het ongeval en de alcoholintoxicatie beperkt tot maar 1 maand (i.p.v. 2 jaar)! Ze diende ook géén examens of onderzoeken meer te ondergaan.