Wat zijn de herstelonderzoeken?
De herstelonderzoeken zijn de proeven die u moet afleggen voor u uw rijbewijs terugkrijgt na een rijverbod. De politierechter beslist of hij die oplegt, en welke. Zij staan in artikel 38, § 3 van de Wegverkeerswet.
Dat artikel somt vijf herstelvoorwaarden op:
- het theoretisch examen;
- het praktisch examen;
- het geneeskundig onderzoek;
- het psychologisch onderzoek;
- een specifieke opleiding bepaald door de Koning.
De eerste vier noemt de wet zelf "de vier examens en onderzoeken". Dat is de klassieke set die u in een vonnis terugvindt. De vijfde staat daarnaast: de opleiding kan het theoretisch en het praktisch examen aanvullen of vervangen (artikel 38, §§ 2 en 6). Zij komt er dus niet als vijfde proef bovenop.
Twee uitzonderingen staan in artikel 38, § 8. De opleiding, de examens en de onderzoeken zijn niet van toepassing wanneer u niet voldoet aan de voorwaarden om een Belgisch rijbewijs te verkrijgen, en niet wanneer de rechter een levenslang verval als straf uitsprak.
Één misverstand komt vaak terug. Deze onderzoeken zijn geen straf. Het Hof van Cassatie beschouwt ze als een beveiligingsmaatregel. Dat verklaart waarom zij zwaarder kunnen wegen dan het rijverbod zelf.
Het verschil met een rijverbod
Dit onderscheid bepaalt hoe lang u zonder rijbewijs zit.
| Rijverbod | Herstelonderzoek |
|---|
| Aard | straf | beveiligingsmaatregel |
| Einde | na een vaste periode | pas wanneer u slaagt |
| Wie beslist | de rechter | de rechter legt op, u legt af |
Een rijverbod van drie maanden loopt na drie maanden af. Legt de rechter daarnaast een psychologisch onderzoek op en zakt u daarvoor, dan blijft u langer zonder rijbewijs. Uw straf krijgt zo een open einde.
De vier onderzoeken, één voor één
Het theoretisch examen. Hetzelfde examen als bij het behalen van uw rijbewijs. U legt het af in een erkend examencentrum.
Het praktisch examen. Ook hier gaat het om het gewone rijexamen, met een examinator naast u.
Het geneeskundig onderzoek. Een arts beoordeelt of u lichamelijk geschikt bent om te rijden. Bij alcohol- of drugsdossiers hoort daar vaak een bloedonderzoek bij, gericht op merkers van langdurig gebruik.
Het psychologisch onderzoek. Een psycholoog beoordeelt uw rijgeschiktheid en uw risicogedrag. Dit onderzoek verrast mensen het meest. Het duurt langer, kost meer, en de uitkomst valt moeilijker in te schatten.
Wat kost dat samen?
Deze vraag stellen cliënten altijd, en de bedragen zijn concreter dan velen denken.
| Onderzoek | Kostprijs |
|---|
| Geneeskundig en psychologisch onderzoek samen | ongeveer € 550 |
| Praktisch examen rijbewijs B | € 51 |
| Theoretisch examen rijbewijs B | € 19 |
Legt de rechter alle vier de onderzoeken op, dan komt u dus in de buurt van € 620. U betaalt die bedragen zelf. Uw rechtsbijstandsverzekering dekt ze doorgaans niet.
Reken daar bovenop uw geldboete met de opdeciemen. Lees daarover ons artikel over wat een veroordeling echt kost.
Legt de rechter u onderzoeken op? Laad uw dagvaarding of vonnis op via onze uploadmodule. Wij bekijken of die maatregel in uw dossier vermijdbaar is. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dossier · Boek een gratis speeddate
Wanneer zijn ze verplicht?
In de meeste dossiers beslist de rechter vrij. In twee situaties verliest hij die vrijheid.
Bij herhaling. Artikel 38, § 6 verplicht de rechter om een rijverbod van ten minste drie maanden uit te spreken én het herstel afhankelijk te maken van het slagen voor alle vier de examens en onderzoeken, wanneer u binnen drie jaar na een vorig veroordelend vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan opnieuw een van de daar opgesomde zware verkeersmisdrijven pleegt. Dan volstaat één proef niet meer. Volgt er binnen drie jaar nog een herhaling, dan wordt dat minimum zes maanden, en bij een volgende negen maanden. Ook hier kan de opleiding het theoretisch en het praktisch examen aanvullen of vervangen.
Bij een beginnende bestuurder. Rijdt u minder dan twee jaar met een rijbewijs B, of met een als zodanig geldend bewijs? Dan moet de rechter een rijverbod uitspreken én het herstel van uw rijrecht minstens afhankelijk maken van het theoretisch of het praktisch examen (artikel 38, § 5). Twee gevallen vallen daarbuiten: de overtredingen van de tweede graad, en de lichtste integriteitsaantasting in het verkeer bedoeld in artikel 79, 15°, van het Strafwetboek. Lees daarover ons artikel over het regime van de beginnende bestuurder.
Eén combinatie die niet kan
Legt de rechter herstelonderzoeken op, dan sluit de wet een weekendrijverbod uit. U kan uw rijverbod dan niet spreiden over weekends en feestdagen.
Die regel weegt zwaar voor wie zijn wagen nodig heeft voor het werk. Uw advocaat weegt beide pistes dus best tegen elkaar af voor de zitting.
Wat als u niet slaagt?
U mag opnieuw deelnemen. Uw rijbewijs blijft in tussentijd wel ingehouden. Elke nieuwe poging kost u opnieuw geld.
Bij het geneeskundig en het psychologisch onderzoek ligt dat gevoeliger. Stelt de arts of psycholoog vast dat u niet rijgeschikt bent, dan volgt geen nieuwe kans op korte termijn. U moet dan eerst aantonen dat uw situatie veranderde.
Bereid u daarom voor. Verzamel bewijs van begeleiding, van een gevolgde cursus of van een periode van onthouding. Dat materiaal helpt u zowel voor de rechter als bij het onderzoek zelf.
Voorkomen is beter
De beste strategie speelt zich af voor de zitting, niet erna. Twee argumenten wegen in de praktijk het zwaarst: een blanco strafregister en een vrijwillig gevolgde verkeerscursus.
Wie op eigen initiatief een cursus volgt, toont inzicht. Rechters wegen dat mee, zeker wanneer zij twijfelen tussen een eenvoudig rijverbod en een pakket onderzoeken. Die keuze scheelt u bovendien ruim zeshonderd euro.
Veelgestelde vragen
Welke herstelonderzoeken bestaan er?
Artikel 38, § 3 somt vijf herstelvoorwaarden op. Vier daarvan noemt de wet "de vier examens en onderzoeken": het theoretisch examen, het praktisch examen, het geneeskundig onderzoek en het psychologisch onderzoek. De vijfde is een specifieke opleiding bepaald door de Koning, die het theoretisch en het praktisch examen kan aanvullen of vervangen.
Wat kosten de herstelonderzoeken?
Reken op ongeveer € 550 voor het geneeskundig en het psychologisch onderzoek samen. Het praktisch examen kost € 51, het theoretisch examen € 19.
Zijn de herstelonderzoeken een straf?
Neen. Het Hof van Cassatie beschouwt ze als een beveiligingsmaatregel, geen straf.
Wanneer moet de rechter alle vier de onderzoeken opleggen?
Bij herhaling binnen drie jaar van een van de zware verkeersmisdrijven opgesomd in artikel 38, § 6. Dan volgt bovendien een rijverbod van ten minste drie maanden.
Krijg ik mijn rijbewijs terug na mijn rijverbod?
Enkel wanneer u ook geslaagd bent voor de opgelegde onderzoeken. Zonder die attesten blijft uw rijbewijs ingehouden.
Kan ik een weekendrijverbod combineren met herstelonderzoeken?
Neen. De wet sluit die combinatie uit.
Wie betaalt de onderzoeken?
U betaalt ze zelf. Uw rechtsbijstandsverzekering dekt die kosten doorgaans niet.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een rijverbod telt af. Herstelonderzoeken niet. Dat maakt ze in de praktijk vaak ingrijpender dan de straf zelf, zeker voor wie beroepshalve rijdt. Financieel lopen ze op tot meer dan zeshonderd euro.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij bekijken of die onderzoeken in uw dossier vermijdbaar zijn, en hoe u zich er het best op voorbereidt.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: