Geen speekseltest? Zonder analyse valt de vervolging weg
Er duiken geregeld berichten op over een tekort aan speekseltesten of collectoren bij politiezones. Wie daarover leest, denkt: geen test, geen bewijs, geen dossier.
Dat is te snel geconcludeerd, maar er zit een kern van waarheid in. Zonder enige analyse kan men u niet vervolgen voor rijden onder invloed van drugs. De checklist met uiterlijke kenmerken heeft geen zelfstandige bewijswaarde.
Er is wel één uitzondering, en die is belangrijk: artikel 35 van de Wegverkeerswet. Dat bestraft rijden in een staat vergelijkbaar met dronkenschap, en daarvoor is geen meetwaarde nodig.
En let op: kan er geen speeksel afgenomen worden, dan blijft een bloedanalyse altijd mogelijk.
Gecontroleerd op drugs? Laad uw proces-verbaal of dagvaarding op via onze uploadmodule. Wij bekijken welke stappen men werkelijk zette. Gratis en vrijblijvend. Upload uw stukken · Boek een gratis speeddate
Eerst een misverstand rechtzetten
U leest vaak dat België een nultolerantie hanteert voor drugs in het verkeer. Dat klopt niet.
De wet werkt met grenswaarden. Voor elk van de opgesomde stoffen bestaat er een drempel, en pas boven die drempel bent u strafbaar op grond van artikel 37bis. Lees daarover ons artikel over de grenswaarden bij rijden onder invloed van drugs.
Dat onderscheid telt, want het betekent dat de gemeten waarde in uw dossier controleerbaar is. En het betekent dat er een waarde móet zijn.
De procedure in drie stappen
Een drugscontrole is geen kwestie van één test.
Stap 1: de checklist. De politie beoordeelt uiterlijke kenmerken die op recent gebruik kunnen wijzen: uw ogen, uw gezicht, uw gedrag, uw gemoedstoestand, uw taalgebruik en uw gang. Pas bij voldoende aanwijzingen mag zij verder.
Stap 2: de speekseltest langs de weg. Dat is een eerste screening. Zij geeft een indicatie, geen bewijs. Valt zij positief uit, dan volgen onmiddellijke maatregelen.
Stap 3: de analyse. Men stuurt een speekselstaal naar een erkend labo, of neemt een bloedstaal af. Enkel dat resultaat vormt het bewijs waarop een veroordeling steunt.
Bij een ongeval mag men meteen testen, ook zonder checklist.
De checklist alleen draagt geen veroordeling
Dit is het punt dat de meeste mensen niet kennen, en het bepaalt de kern van uw dossier.
De checklist met uiterlijke kenmerken heeft geen zelfstandige bewijswaarde. Zij dient om te beslissen of men verder mag testen, niet om een veroordeling te dragen.
Wat dat betekent: staan er in uw dossier enkel vaststellingen van uiterlijke kenmerken, zonder speekselanalyse en zonder bloedanalyse, dan ontbreekt het bewijs voor een vervolging op grond van artikel 37bis.
| Onderdeel | Wat het doet | Rol in uw dossier |
|---|
| Checklist uiterlijke kenmerken | beslist of men mag testen | geen zelfstandige bewijswaarde |
| Speekseltest langs de weg | een eerste screening | stuurt de procedure en de maatregelen, maar is geen bewijs |
| Speekselanalyse in het labo | bevestiging met waarden | dit is het bewijsstuk waarop vervolging steunt |
| Bloedanalyse | alternatief wanneer speeksel niet kan | kan de volledige bewijsbasis vormen |
Lees daarover ook ons artikel over de twee sets grenswaarden.
Maar er blijft altijd een weg open
Twee dingen relativeren het bovenstaande, en die hoort u eerlijk te weten.
Een bloedanalyse blijft altijd mogelijk. Kan er geen speeksel afgenomen worden, om welke reden dan ook, dan kan de politie een arts oproepen voor een bloedproef. Uw dossier gaat dan gewoon verder langs die weg.
En artikel 35 blijft overeind. Die bepaling bestraft rijden in staat van dronkenschap of in een soortgelijke staat door drugs of geneesmiddelen. Daarvoor is geen grenswaarde en geen analyse nodig: men beoordeelt uw feitelijke toestand.
Ontbreekt elke analyse, dan verschuift de vervolging dus mogelijk naar artikel 35. Dat is een andere discussie, met een ander soort verweer. Lees daarover ons artikel over ketamine achter het stuur, waar precies die situatie zich voordoet.
Wat betekent een tekort concreet?
De term dekt drie verschillende situaties, en het verschil telt voor uw dossier.
- Geen screeningkits voor de test langs de weg.
- Geen collectoren om een speekselstaal correct af te nemen en te verzenden.
- Een verdelingsprobleem tussen politiezones, dus niet noodzakelijk een tekort in het hele land.
In alle drie de gevallen blijft de uitweg dezelfde: overschakelen op een bloedproef. "Geen speekseltest" betekent dus niet automatisch "geen dossier".
Moet u meewerken?
Ja. Van u wordt verwacht dat u meewerkt aan de controle.
Weigert u zonder geldige reden een speekseltest, een speekselstaal of een bloedproef, dan riskeert u dezelfde straffen als bij een positief resultaat. Uw dossier wordt daarmee niet lichter maar zwaarder.
U kan wel een wettige reden inroepen, bijvoorbeeld een medische. De politie roept dan een geneesheer op om die te beoordelen. Oordeelt die arts dat uw reden ongegrond is, dan draagt u zelf de kosten van zijn tussenkomst.
Weigeren is dus zelden een goede reflex. Het verandert een bewijsdiscussie in een extra vervolgingsrisico.
Wat riskeert u na een positieve analyse?
Langs de weg volgt onmiddellijk een rijverbod van 12 uur. Het openbaar ministerie kan uw rijbewijs bovendien intrekken voor 15 dagen. Lees daarover ons artikel over de onmiddellijke intrekking.
Voor de politierechtbank. Sinds 1 september 2026 staan de bedragen rechtstreeks in de wet, zonder opdeciemen. Voor artikel 37bis komt dat neer op een geldboete van 1.600,00 tot 16.000,00 euro. Daarbij kan een rijverbod komen van 8 dagen tot 5 jaar, en eventueel vier herstelproeven.
Ligt de datum van uw feiten vóór 1 september 2026, dan geldt in principe het oude recht met de opdeciemen, tenzij het nieuwe recht voor u milder uitvalt. Lees daarover ons artikel over het nieuwe Strafwetboek en over wat een veroordeling echt kost.
Waar zit uw verweer?
Ontbrak er testmateriaal, dan zit de hefboom in de details van uw dossier. Vijf vragen bepalen dan veel.
- Is er een analyse? Geen speekselanalyse en geen bloedanalyse betekent geen bewijs voor artikel 37bis. Dat is de eerste vraag.
- Op welke grond vervolgt men u? Artikel 37bis vraagt een meetwaarde, artikel 35 een feitelijke toestand. Dat verschil bepaalt uw verweer volledig.
- Werd de checklist correct en volledig toegepast? Hoeveel kenmerken noteerde men, en zijn dat waarnemingen of conclusies? "Leek onder invloed" is een gevolgtrekking, "de pupillen reageerden niet op licht" is een waarneming.
- Werd het staal correct genomen, verzegeld en verzonden naar het labo?
- Is er een verschil tussen de snelle test en de labo-uitslag? Of speelde medicatie een rol? Lees daarover ons artikel over medicinale cannabis.
Lees daarover ook ons artikel over de bewijswaarde van een proces-verbaal.
En bij een ongeval?
Dan wegen de gevolgen zwaarder, en niet enkel strafrechtelijk.
Raakte iemand gewond, dan komt er een tenlastelegging bij voor het veroorzaken van een integriteitsaantasting in het verkeer. Bij een dodelijke afloop speelt sinds 1 september 2026 de strafbaarstelling doding in het verkeer, waarbij rijden onder invloed als verzwarende omstandigheid geldt.
Daarnaast kan uw verzekeraar de uitgekeerde bedragen op u terugvorderen wanneer hij aantoont dat het middelengebruik het ongeval veroorzaakte.
Lees daarover onze artikels over integriteitsaantasting in het verkeer, doding in het verkeer en het regres van uw verzekeraar.
Veelgestelde vragen
Geldt er nultolerantie voor drugs in het verkeer?
Neen. De wet werkt met grenswaarden per stof. Pas boven die drempel bent u strafbaar op grond van artikel 37bis.
Wat als er geen speekseltest beschikbaar is?
Dan kan de politie overschakelen op een bloedproef, af te nemen door een arts. Die weg blijft altijd open.
Is een positieve speekseltest een veroordeling?
Neen. Die test is een screening. Enkel de analyse in het labo of een bloedanalyse levert bewijs op.
Kan men mij vervolgen op basis van de checklist alleen?
Niet voor artikel 37bis. De checklist heeft geen zelfstandige bewijswaarde. Zonder analyse ontbreekt het bewijs.
Betekent dat dan dat ik vrijuit ga?
Niet noodzakelijk. Artikel 35 bestraft rijden in een staat vergelijkbaar met dronkenschap, en daarvoor is geen meetwaarde nodig.
Moet ik meewerken aan de controle?
Ja. Weigeren zonder geldige reden wordt even zwaar bestraft als een positief resultaat.
Kan ik een medische reden inroepen?
Ja. Een geneesheer beoordeelt die. Is zij ongegrond, dan betaalt u zelf zijn tussenkomst.
Wat riskeer ik na een positieve analyse?
Een geldboete van 1.600,00 tot 16.000,00 euro, plus een mogelijk rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een tekort aan testmateriaal is geen ontsnappingsroute, maar het opent wel een reële bewijsdiscussie. Zonder analyse ontbreekt het bewijs voor artikel 37bis, en dan wordt de vraag op welke grond men u eigenlijk vervolgt.
Of die discussie in uw voordeel uitvalt, hangt af van wat er precies in uw proces-verbaal staat. Dat leest u niet uit een krantenbericht af, maar uit uw dossier.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij vragen uw dossier op en zoeken uit welke stappen men werkelijk zette.
Laad hier uw stukken op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. Wij kijken dat kosteloos na, en u kiest altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: