Haaranalyse: wat ze meet
Een haaranalyse meet sporen van alcohol, medicatie en drugs in uw haar. Zij werkt daarmee anders dan een speekseltest of een bloedproef, die enkel een momentopname geven.
De rekenregel is eenvoudig. Eén centimeter hoofdhaar geeft het gebruik weer over ongeveer één maand. Een staal van drie centimeter dekt dus ongeveer een kwartaal.
Voor een basisdetectie is minstens drie centimeter nodig. Wil u een analyse gebruiken in een dossier over rijgeschiktheid, dan is minstens zes centimeter vereist.
Voor alcohol werkt men met een specifieke merker, ethylglucuronide of EtG. Een waarde vanaf 30 picogram per milligram in het hoofdhaar wijst sterk in de richting van chronisch overmatig gebruik.
Één praktisch punt: behandeld haar kan de bewijswaarde verminderen. Kleuren, bleken of een intensieve behandeling maakt het resultaat minder betrouwbaar. Meld dat dus vooraf aan het laboratorium.
De drempels waaronder een resultaat niet meetelt
De wet zet cijfers op elke test, en onder die cijfers wordt het resultaat niet in aanmerking genomen. Dat is geen detail: het is het verschil tussen een dossier en geen dossier.
Voor de speekseltest langs de weg (art. 61bis, § 2, 2° Wegverkeerswet):
| Stof | Gehalte |
|---|
| THC | 25 ng/ml |
| Amfetamine | 50 ng/ml |
| MDMA | 50 ng/ml |
| Morfine (vrij) of 6-acetylmorfine | 10 ng/ml |
| Cocaïne of benzoylecgonine | 20 ng/ml |
Voor de bloedanalyse (art. 63, § 2), die op plasma gebeurt met gas- of vloeistofchromatografie-massaspectrometrie:
| Stof | Gehalte |
|---|
| THC | 1 ng/ml |
| Amfetamine | 25 ng/ml |
| MDMA | 25 ng/ml |
| Morfine (vrij) | 10 ng/ml |
| Cocaïne of benzoylecgonine | 25 ng/ml |
Twee dingen vallen op. De bloeddrempel voor THC ligt vijfentwintig keer lager dan die van de speekseltest. En een haaranalyse staat in geen van die tabellen: zij is geen wettelijk bewijsmiddel voor de overtreding, maar een stuk dat u zelf aanbrengt over uw gebruikspatroon.
Het tijdsvenster tegenover speeksel en bloed
Deze vergelijking maakt duidelijk waarom een haaranalyse in een dossier iets anders doet.
| Test | Wat ze zegt |
|---|
| Speekseltest | recent gebruik, een momentopname |
| Bloedproef | de concentratie op het moment van de afname |
| Haaranalyse | het gebruikspatroon over weken tot maanden |
Een speekseltest kan dus positief zijn bij iemand die zelden gebruikt. Een haaranalyse laat net het patroon zien. Dat werkt in twee richtingen, en precies daarin zit het belang voor uw dossier.
Wat ze bewijst, en wat niet
De politierechter kan een haaranalyse bevelen wanneer hij middelenmisbruik vermoedt. Ook het openbaar ministerie kan ze tijdens het vooronderzoek laten uitvoeren.
Gebeurt dat, dan stelt een gerechtsdeskundige een verslag op met een advies. Onthoud daarbij één ding: de rechter is niet verplicht dat advies te volgen. Het verslag is een element in het dossier, geen uitspraak.
Wat de analyse wel doet, is een gebruikspatroon aannemelijk maken. Wat zij niet doet, is aantonen dat u op een bepaald moment achter het stuur onder invloed was. Voor die vaststelling blijft de speeksel- of bloedanalyse de basis.
Uit onderzoek in het kader van rijgeschiktheid blijkt bovendien dat een toxicologische analyse betrouwbaarder is dan wat de betrokkene zelf vertelt. In dat onderzoek klopte de analyse in ongeveer zes op de tien gevallen, tegenover vier op de tien voor het gesprek.
Haaranalyse bevolen of overweegt u er zelf een? Laad uw dagvaarding of het deskundigenverslag op via onze uploadmodule. Wij zeggen u wat de analyse in uw dossier kan opleveren en wanneer u ze het best laat afnemen. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dossier · Boek een gratis speeddate
Zelf een analyse laten uitvoeren
Dit is de zet die het meest onderbenut blijft, en zij is volledig legitiem.
U kan zelf een haaranalyse laten uitvoeren om aan te tonen dat u niet langer gebruikt. Dat is bijzonder waardevol in twee situaties: wanneer u een rijverbod wegens ongeschiktheid wil laten opheffen, en wanneer u voor de rechter wil onderbouwen dat de feiten een eenmalige misstap waren.
De timing bepaalt of het werkt. Twee vuistregels:
- begin vroeg, want haar groeit ongeveer één centimeter per maand en u kan die tijd niet inhalen;
- rond uw analyses af ten laatste een maand voor de zitting, zodat het verslag tijdig in het dossier zit.
Wie in de week voor de zitting aan een haaranalyse begint, heeft een staal dat de periode dekt waarin hij al wist dat hij gecontroleerd werd. Dat overtuigt niemand.
Overweeg ook een reeks analyses in plaats van één. Drie opeenvolgende afnames over enkele maanden zeggen veel meer dan één momentopname.
Wat het kost, en wie betaalt
Reken op 500 tot 1.500 euro, met een gemiddelde rond 1.000 euro. Het bedrag hangt af van het laboratorium en van het aantal parameters dat u laat onderzoeken.
Laat u de analyse zelf uitvoeren, dan draagt u die kosten. Zet dat bedrag naast wat er op het spel staat: een rijverbod van maanden, een herexamen, of uw rijbewijs voor het werk. In een dossier met beroepsmatige gevolgen is die verhouding meestal snel duidelijk.
Wordt de overtreding van artikel 37bis, § 1, 1° bewezen verklaard via een speeksel- of bloedanalyse, dan komen de kosten van de speekseltest ten laste van u (art. 61bis, § 4). Bij een bewezen bloedanalyse geldt hetzelfde voor het bloedstaal en de analyse (art. 63, § 4). Wordt u vrijgesproken, of luidt de veroordeling anders, dan blijven die kosten niet bij u.
De rol bij rijgeschiktheid
Hier weegt de haaranalyse het zwaarst, en dat weten weinig mensen.
De Wegverkeerswet verplicht de rechter een verval van het recht tot besturen uit te spreken wanneer de bestuurder lichamelijk of geestelijk ongeschikt wordt bevonden. Dat verval is geen straf maar een beveiligingsmaatregel. Het loopt dus door tot u opnieuw geschikt wordt bevonden.
Hoe u die herziening vraagt, staat in artikel 44 van de Wegverkeerswet. U kan ze aanvragen na minstens zes maanden, te rekenen van de dag waarop het vonnis in kracht van gewijsde is gegaan, met een verzoekschrift dat u aan het openbaar ministerie richt en dat wordt behandeld door het gerecht dat het verval heeft uitgesproken. Tegen die uitspraak staat geen hoger beroep open. Wordt uw verzoek afgewezen, dan moet u zes maanden wachten, te rekenen van de datum van de afwijzing, voor u een nieuw verzoek indient. Die zes maanden gebruikt u het best om uw dossier te versterken, niet om te wachten.
De normen voor die geschiktheid staan in een bijlage bij het koninklijk besluit over het rijbewijs. De aangestelde deskundige kan daarbij bloed-, urine- of haaranalyses gebruiken om chronisch misbruik van alcohol of drugs vast te stellen.
Wilt u dat verval laten opheffen, dan is een haarstaal van minstens zes centimeter uw belangrijkste instrument. Lees daarover ons artikel over het rijgeschiktheidsonderzoek door een deskundige.
Veelgestelde vragen
Over welke periode zegt een haaranalyse iets?
Ongeveer één maand per centimeter hoofdhaar. Drie centimeter dekt dus ongeveer een kwartaal.
Wat kost een haaranalyse?
Tussen 500 en 1.500 euro, met een gemiddelde rond 1.000 euro, afhankelijk van het laboratorium en het aantal parameters.
Kan ik zelf een haaranalyse laten uitvoeren?
Ja. Dat is een gangbare manier om aan te tonen dat u niet langer gebruikt, zeker bij een dossier over rijgeschiktheid.
Hoeveel haar is er nodig?
Minstens drie centimeter voor een basisdetectie, en minstens zes centimeter wanneer u een verval wegens ongeschiktheid wil laten opheffen.
Is de rechter gebonden aan het verslag van de deskundige?
Neen. Het verslag met advies is een element in het dossier; de rechter beoordeelt het vrij.
Beïnvloedt gekleurd haar het resultaat?
Behandeld haar kan de bewijswaarde verminderen. Meld een behandeling dus vooraf aan het laboratorium.
Wanneer moet ik met de analyses beginnen?
Zo vroeg mogelijk, en rond ze af ten laatste een maand voor uw zitting. Haar groeit ongeveer een centimeter per maand en die tijd haalt u niet in.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een haaranalyse voelt als een controle waar u ondergaat wat er komt. In werkelijkheid is het een van de weinige instrumenten waarmee u zelf een dossier kan opbouwen.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij zeggen u of een analyse in uw dossier iets oplevert, wanneer u ze laat afnemen, en hoe u het verslag tijdig in het dossier krijgt.
Laad hier uw dossier op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: