Gedagvaard in Wallonië: waarom daar
Wallonië staat op uw dagvaarding om één reden: daar is het feit vastgesteld. Een verkeerszaak wordt behandeld waar de overtreding werd begaan, en de Wegverkeerswet schrijft dat letterlijk zo uit. Artikel 67bis en artikel 67ter: "De politierechtbank van de plaats waar de overtreding werd gepleegd, is bevoegd."
Vandaar het scenario dat u kent. U rijdt op de E42 richting Bergen, u wordt gecontroleerd, en anderhalf jaar later valt er een dagvaarding voor Charleroi in uw bus.
Welke rechtbanken dat zijn
Zes politierechtbanken liggen buiten het Nederlandse taalgebied — minder dan de meeste mensen denken. Het bijvoegsel bij het Gerechtelijk Wetboek somt ze op:
- Nijvel — Waals-Brabant
- Luik — arrondissement Luik
- Namen — Namen
- Aarlen — Luxemburg
- Bergen en Charleroi — samen één rechtbank voor Henegouwen
- Eupen — arrondissement Eupen
Die laatste is de uitzondering die vaak wordt gemist. Eupen werkt niet in het Frans. Artikel 2bis van de taalwet plaatst het arrondissement Eupen in het Duits, en artikel 14 koppelt de taal van de strafprocedure aan de zetel van het gerecht. In de Oostkantons is uw proceduretaal dus Duits.
Welke rechtbank het is, staat op uw dagvaarding — lees dat document eerst grondig.
Uw taalrechten als Nederlandstalige
Uw taalrecht staat in artikel 23 van de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken. Dat is het artikel dat u moet kennen, en het is korter dan u hoopt.
De tekst: "De beklaagde die alleen Nederlands kent of zich gemakkelijker in die taal uitdrukt kan, wanneer hij terechtstaat voor een politierechtbank of een correctionele rechtbank waarvan de taal van rechtspleging het Frans of het Duits is, vragen dat de rechtspleging in het Nederlands geschiedt."
Let op de drempel. U moet niet bewijzen dat u geen woord Frans spreekt: het volstaat dat u zich gemakkelijker in het Nederlands uitdrukt.
Alleen u kan het vragen. Artikel 23 spreekt uitsluitend over "de beklaagde". Het openbaar ministerie komt in dat artikel niet voor. Gebeurt er niets, dan gebeurt er niets: de rechtbank gaat niet zelf op zoek naar uw voorkeur.
Verwijzing, geen taalwissel
Dit is een verwijzing naar een andere rechtbank, geen taalwissel binnen dezelfde rechtbank. Dat onderscheid wordt online voortdurend vervaagd.
Artikel 23: "In de gevallen bedoeld in de leden 1 tot 3, gelast de rechtbank de verwijzing naar het dichtstbij gelegen gerecht van dezelfde rang, waarvan de taal van rechtspleging de taal is die door de beklaagde is gevraagd."
Uw dossier verhuist dus naar een andere politierechtbank. En let op de woordkeuze: "het dichtstbij gelegen gerecht" — niet het gerecht dat het dichtst bij uw woonplaats ligt. Waar artikel 14 elders wél uitdrukkelijk naar de woonplaats van de verdachte verwijst, doet artikel 23 dat niet. U kiest de bestemming niet.
Voor één geval kent de wet wel een echte taalwissel binnen dezelfde rechtbank: een beklaagde die alleen Frans kent en voor de Duitstalige rechtbank staat, ziet de procedure "voor datzelfde gerecht" in het Frans verdergaan. Voor een Nederlandstalige bestaat die variant niet.
En uw verzoek is geen automatisme. Artikel 23 voegt één zin toe: "De rechtbank kan evenwel beslissen wegens de omstandigheden van de zaak niet op de aanvraag van de beklaagde te kunnen ingaan." De wet noemt geen omstandigheden. Een gemotiveerd verzoek maakt dus meer kans.
Twijfelt u of een verwijzing in uw dossier haalbaar is? Laad uw dagvaarding of proces-verbaal op via onze uploadmodule. Wij bekijken uw dossier en zeggen u wat er speelt. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Wanneer u de verwijzing moet vragen
Vraag het op de inleidingszitting, en vraag het als eerste punt.
Artikel 23 noemt zelf geen uiterste moment. Er staat geen termijn in, en er staat geen formule als "vóór alle verweer en alle exceptie" — die woorden gebruikt de taalwet wel, maar in de artikelen over burgerlijke zaken, niet in artikel 23.
De aangrenzende artikelen koppelen het verzoek wél aan een moment. Artikel 14 zegt over een zaak die rechtstreeks ter zitting wordt gebracht: "kan de verdachte zijn aanvraag op de terechtzitting doen". Artikel 16 § 2 voegt toe dat de aanvraag aan de rechtbank gebeurt en "op het zittingblad zal daarvan melding worden gemaakt".
Het verzoek hoort dus bij het begin van de behandeling. Behandel de inleidingszitting als uw deadline en laat het in het zittingsblad opnemen — dat is later uw enige bewijs dat u het gevraagd heeft.
Uw zaak loopt niet weg door de verwijzing. Het laatste lid van artikel 23 schorst de verjaring van de strafvordering "voor een termijn van maximum één jaar vanaf het moment van de vraag tot verwijzing tot op de dag van de eerste terechtzitting waarop de behandeling van de zaak ten gronde, opnieuw door de rechtbank zal worden hervat". Verwijzing vragen om de klok te laten lopen, werkt niet.
Voor Brussel bestaat er een apart beroep. Artikel 23quater laat partijen toe binnen vijftien dagen beroep in te stellen bij de arrondissementsrechtbank wanneer de politierechtbanken van het arrondissement Brussel de artikelen 15 en 23 schenden. Voor Charleroi, Luik of Namen kan u daar niet op terugvallen — meer daarover bij de politierechtbank Brussel en uw recht op Nederlands.
Wat een vertaling wel en niet dekt
Een tolk en een vertaling zijn twee verschillende rechten. Wie dat door elkaar haalt, komt op de zitting bedrogen uit.
De tolk dekt het gesproken woord
Artikel 152bis van het Wetboek van Strafvordering is duidelijk: verstaat of spreekt de beklaagde de taal van de procedure niet, dan "benoemt de rechtbank ambtshalve een beëdigd tolk". En: "De kosten van vertolking zijn ten laste van de Staat."
Artikel 31 van de taalwet vult dat aan voor het hele strafproces: partijen die persoonlijk verschijnen gebruiken "de taal van hun keuze voor al hun mondelinge verklaringen", en wie de proceduretaal niet verstaat wordt bijgestaan door een tolk "die alle mondelinge verklaringen vertaalt". Ook hier zijn de kosten ten laste van de Schatkist.
U mag dus in Charleroi in het Nederlands antwoorden. Dat is geen gunst, dat is de wet.
Uw dossier wordt niet vertaald
Dat is de harde kern van dit onderdeel.
Wat u automatisch krijgt, staat in artikel 47bis § 2, 9° van het Wetboek van Strafvordering: recht op "kosteloze vertolking en vertaling in een taal die hij verstaat van de relevante passages van, in voorkomend geval, het bevel tot aanhouding of het Europees aanhoudingsbevel, de dagvaarding en de rechterlijke uitspraak".
Lees dat nauwkeurig. Relevante passages van drie documenten. Niet het proces-verbaal, niet de vaststellingen, niet het deskundigenverslag, niet de verklaringen van de tegenpartij.
Voor de rest van het dossier moet u vragen. Artikel 22 van de taalwet regelt dat, en het regelt het streng:
- U dient een verzoekschrift in bij de onderzoeksrechter of het openbaar ministerie, met redenen omkleed en met keuze van woonplaats in België.
- Het is enkel ontvankelijk als de gevraagde stukken erin vermeld zijn en u of uw advocaat het ondertekend heeft.
- U heeft acht dagen na de betekening van de dagvaarding. Daarna is het "niet meer ontvankelijk".
- De vertaling blijft beperkt tot "de passages van het dossier die essentieel zijn om te waarborgen dat de verzoeker zijn rechten effectief kan uitoefenen".
- De kosten zijn ten laste van de Staat, en de beslissing valt uiterlijk vijftien dagen na de inschrijving.
Die acht dagen zijn de scherpste termijn in dit artikel, en ze beginnen bij de betekening — niet bij de zitting.
Artikel 22 en artikel 152bis komen niet uit de lucht vallen. Beide zijn ingevoerd door de wet van 28 oktober 2016, die richtlijn 2010/64/EU over het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures verder in Belgisch recht omzet.
Eén stuk krijgt u wel in het Nederlands. Artikel 38 van de taalwet: aan elke in het Frans gestelde akte van rechtspleging waarvan de betekening "moet gedaan worden in het Nederlands taalgebied, zal eene Nederlandsche vertaling toegevoegd worden". In repressieve zaken zijn die kosten ten laste van de Schatkist. En artikel 40 verklaart de regels van de taalwet "voorgeschreven op straffe van nietigheid" — ontbreekt die vertaling bij uw dagvaarding, dan is dat geen administratief detail.
Het verloop van de zitting
De zitting in Charleroi verloopt zoals in Antwerpen, maar in het Frans. De structuur van de strafprocedure verandert niet door de taal — alleen de taal van elk onderdeel. De taalwet regelt dat stuk per stuk:
- Uw eigen verklaringen — in de taal van uw keuze (artikel 31), met een beëdigd tolk als u de proceduretaal niet verstaat.
- Getuigen, deskundigenverslagen en het vonnis — in de taal van de rechtspleging (artikelen 32, 33 en 37). Getuigen mogen zelf een andere taal vragen.
- Het openbaar ministerie — vordert in de proceduretaal, maar kan een samenvatting in een andere landstaal geven als een beklaagde of zijn raadsman die taal niet verstaat (artikel 35).
Eén bepaling verdient bijzondere aandacht, want ze betreft uw advocaat. Artikel 36 laat de rechter toe, op verzoek van een partij en als hij het volstrekt nodig acht, toe te staan dat de raadsman in een andere taal pleit dan die van de rechtspleging — op voorwaarde dat die raadsman verklaart de proceduretaal niet te kennen en woont in een ander taalgebied.
Uw Vlaamse advocaat kan dus onder omstandigheden in Charleroi in het Nederlands pleiten. De rechter beslist bij een met redenen omklede beslissing, waartegen geen verzet of beroep openstaat.
Voor het overige blijft het verloop hetzelfde als bij elke zitting van de politierechtbank.
Moet u er zelf naartoe?
Nee. Dit is het onderdeel dat u het meeste tijd en geld kan uitsparen.
Artikel 185 § 1 van het Wetboek van Strafvordering: "De beklaagde, de burgerrechtelijk aansprakelijke partij en de burgerlijke partij verschijnen persoonlijk of in de persoon van een advocaat."
Persoonlijk of in de persoon van een advocaat. Dat woordje "of" is uw recht om thuis te blijven. Uw advocaat verschijnt in uw plaats, pleit in uw plaats, en het vonnis wordt geveld alsof u er was.
Let op wat de wet niet zegt. Niet "een vertrouwenspersoon", niet "een familielid". Alleen een advocaat kan u vertegenwoordigen: uw partner die met uw dagvaarding naar Charleroi rijdt, wordt aan de deur gezet.
Vanuit Antwerpen naar Charleroi en terug is een dagdeel rijden, plus wachten in de zittingszaal, plus een verdaging die u een tweede keer laat rijden.
Artikel 185 § 2 geeft de rechtbank wel het laatste woord. Ze "kan in elke stand van het geding de persoonlijke verschijning bevelen, zonder dat tegen haar beslissing enig rechtsmiddel kan worden ingesteld". Gebeurt dat, dan moet u komen.
En verschijnt u eerst en daarna niet meer, dan keert het tegen u. Verschijnt de beklaagde na de inleidingszitting "noch persoonlijk, noch in de persoon van een advocaat", dan wordt het vonnis "geacht op tegenspraak te zijn" en kan een bevel tot medebrenging volgen. Een vonnis op tegenspraak sluit de weg van het verzet af.
Wat er financieel op het spel staat, schat u vooraf met onze boetecalculator.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn zaak van Charleroi naar Antwerpen laten verwijzen?
U kan een verwijzing naar een Nederlandstalige rechtbank vragen op grond van artikel 23 van de taalwet, maar u kiest de bestemming niet: de wet spreekt van "het dichtstbij gelegen gerecht van dezelfde rang" met de gevraagde taal, en verwijst — anders dan artikel 14 — niet naar uw woonplaats.
Wat als de rechter mijn verzoek afwijst?
Artikel 23 laat de rechtbank toe om "wegens de omstandigheden van de zaak" niet op uw aanvraag in te gaan. Voor de politierechtbanken van het arrondissement Brussel bestaat er een beroep bij de arrondissementsrechtbank binnen vijftien dagen (artikel 23quater). Voor de Waalse rechtbanken voorziet de taalwet die weg niet.
Wordt mijn hele dossier vertaald?
Nee. Automatisch krijgt u enkel de relevante passages van de dagvaarding en van de uitspraak (artikel 47bis § 2, 9° Sv.). Voor andere stukken dient u binnen acht dagen na de betekening een verzoekschrift in op grond van artikel 22 van de taalwet, en zelfs dan blijft de vertaling beperkt tot wat essentieel is voor uw verdediging.
Wie betaalt de tolk?
De Staat. Artikel 152bis Sv. en artikel 31 van de taalwet leggen die kosten bij de Staat, respectievelijk de Schatkist. U krijgt geen rekening.
Ik ben gedagvaard voor Eupen. Is dat Frans?
Nee, Duits. Artikel 2bis van de taalwet plaatst het arrondissement Eupen in het Duits. Uw verzoek op grond van artikel 23 werkt ook daar: dat artikel vermeldt uitdrukkelijk de rechtbank "waarvan de taal van rechtspleging het Frans of het Duits is".
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een dagvaarding voor Charleroi, Namen of Eupen ziet er ernstiger uit dan een voor Turnhout. Dat is een gevoel, geen juridisch verschil: dezelfde Wegverkeerswet, dezelfde strafniveaus, dezelfde verweermiddelen. Of Waalse politierechters strenger zijn, werkten wij eerder uit aan de hand van twee bijna identieke dossiers.
Wat wel verschilt, zijn twee beslissingen die u snel moet nemen: de verwijzing vragen op de inleidingszitting, en binnen acht dagen de vertaling vragen van de stukken die u nodig heeft. Beide termijnen lopen al terwijl u dit leest. Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: