Medicatie achter het stuur: wat de wet verbiedt
Medicatie komt in de hele Wegverkeerswet exact één keer voor. In artikel 35. En dat ene artikel is voldoende om u een rijverbod en een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro te bezorgen.
De tekst is kort. Gestraft wordt hij die op een openbare plaats een voertuig bestuurt "terwijl hij in staat van dronkenschap verkeert of in een soortgelijke staat met name ten gevolge van het gebruik van drugs of van geneesmiddelen".
Lees dat laatste woord nog eens. Geneesmiddelen. Uw voorschrift is geen verweer: de wet vraagt niet of u het middel legaal nam, maar in welke staat u reed.
Artikel 35 is een straf van niveau 1: een geldboete van 1.600 tot 16.000 euro in de wettekst, na de vermenigvuldiging met 1,25 dus 2.000 tot 20.000 euro. Daar komt een rijverbod bij dat de rechter moet uitspreken, van minstens één maand tot vijf jaar of voorgoed.
Dat "moet" is geen detail. Bij gewone alcoholintoxicatie kan de rechter beslissen om geen rijverbod op te leggen. Bij artikel 35 staat het in het artikel zelf ingeschreven.
Het criterium is uw rijvaardigheid
Voor medicatie bestaat er geen grenswaarde en geen test. Dat is de kern van dit artikel, en het is precies waar de meeste uitleg op het internet fout gaat.
Kijk naar hoe de wet drugs aanpakt. Artikel 37bis noemt vijf stoffen, en alleen die vijf:
- Delta-9-tetrahydrocannabinol (THC)
- Amfetamine
- Methyleendioxymethylamfetamine (MDMA)
- Morfine of 6-acetylmorfine
- Cocaïne of benzoylecgonine
Voor elk van die vijf staat er een cijfer in de wet: de speekseltest heeft zijn grenswaarden, de bloedanalyse de zijne. Zit u erboven, dan is het misdrijf bewezen door de analyse. Zit u eronder, dan wordt het resultaat niet in aanmerking genomen. Zo werkt de drugsvervolging — lees daarover de grenswaarden bij rijden onder invloed van drugs.
Uw slaapmiddel staat daar niet in. Uw benzodiazepine, uw opiaat, uw antidepressivum, uw spierrelaxans: geen van die stoffen komt voor in de lijst van vijf. Er is dus geen test die ze meet en geen grenswaarde waarboven u strafbaar bent.
Wat overblijft, is artikel 35. En artikel 35 werkt fundamenteel anders: het meet geen stof, het beschrijft een toestand. Een "soortgelijke staat" als dronkenschap.
Hoe die toestand dan wordt bewezen
Door vaststellingen. Niet door een cijfer.
De politie schrijft op wat ze ziet: uw rijgedrag vóór de controle, uw spraak, uw pupillen, uw coördinatie, uw evenwicht, uw reactietijd, wat u zelf verklaarde over wat u genomen had. Dat alles komt in het proces-verbaal.
En dan werkt artikel 62 van de Wegverkeerswet in uw nadeel. Dat artikel geeft aan het proces-verbaal van de politie bewijskracht zolang het tegendeel niet is bewezen. Er staat geen betwistbaar meetresultaat tegenover dat u kan aanvallen. Er staat een verslag, en dat verslag wordt geloofd tenzij u het onderuit haalt.
Dat maakt een medicatiedossier zwakker voor het parket, omdat er geen analyse is, en gevaarlijker voor u, omdat de discussie volledig over waarnemingen gaat — en waarnemingen betwist u niet met een tegenexpertise.
Één scenario moet u kennen. Wordt er een speekseltest afgenomen en is die negatief, maar meent de politie dat u zich blijkbaar in de toestand van artikel 35 bevindt, dan geldt artikel 61ter §1, 4°: u mag twaalf uur niet rijden. Datzelfde geval staat ook in artikel 55, waardoor het parket uw rijbewijs onmiddellijk kan intrekken.
Een negatieve drugstest sluit dus niets uit.
Bent u gecontroleerd na het nemen van medicatie en weet u niet waar u staat? Laad uw dagvaarding of proces-verbaal op via onze uploadmodule. Wij bekijken uw dossier en zeggen u wat er speelt. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Het pictogram op de bijsluiter
Het pictogram is geen strafrechtelijke norm. Onthoud dat, want het is de belangrijkste boodschap van dit artikel.
Op de verpakking van geneesmiddelen die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden, staat in België een driehoekig symbool. Het werkt met drie niveaus, van "wees voorzichtig" tot "rijd niet".
In de praktijk leest u het zo:
- Niveau I — het middel kan uw rijvaardigheid licht beïnvloeden. Lees de bijsluiter en let op hoe u reageert.
- Niveau II — rijd niet zonder eerst het advies van een arts of apotheker te vragen.
- Niveau III — rijd niet.
Nuttig, dus. Maar hier is wat het pictogram niet doet.
Niveau III betekent niet automatisch strafbaar. Nergens in de Wegverkeerswet staat dat rijden met een niveau-III-geneesmiddel een misdrijf is. Strafbaar is rijden in een soortgelijke staat als dronkenschap. Dat moet worden vastgesteld en bewezen, en het pictogram op uw doosje bewijst niets over uw toestand op dat moment.
Niveau I betekent niet automatisch veilig. Een middel met een licht pictogram kan bij u, in uw dosis, in combinatie met uw andere medicatie, wel degelijk tot die toestand leiden. Artikel 35 kijkt naar u, niet naar de driehoek.
Wat het pictogram wél doet, is uw positie verzwakken wanneer het misgaat. Reed u met een niveau-III-middel, dan wordt dat pictogram in het dossier gelegd als bewijs dat u wist of moest weten dat u niet mocht rijden. Het maakt u niet schuldig. Het maakt uw verweer wel moeilijker.
Medicatie in combinatie met alcohol
De combinatie is het echte risico. Niet het middel alleen.
Twee glazen wijn kunnen u onder de strafbare alcoholgrens houden. Een slaapmiddel is geen stof uit de lijst van vijf. Elk element apart is dus onvoldoende voor een vervolging op grond van artikel 34 of artikel 37bis. Samen kunnen ze u wel in de toestand van artikel 35 brengen — met een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro en een verplicht rijverbod.
Bij een controle loopt dat als volgt.
- De ademtest meet uw alcohol. Blaast u onder de grens, dan volgt er geen vervolging voor alcoholintoxicatie.
- De speekseltest meet de vijf stoffen. Zit uw medicatie daar niet in, dan is die test negatief.
- De vaststellingen blijven staan. Uw spraak, uw coördinatie, uw rijgedrag. En op basis daarvan kan het parket artikel 35 weerhouden.
Dat is de val: u kan tweemaal negatief testen en toch vervolgd worden. Het verschil tussen die twee sporen leggen wij uit in wat het verschil is tussen alcoholintoxicatie en dronkenschap.
Één nuance in uw voordeel. Het alcoholslot van artikel 37/1 kan de rechter bij artikel 35 alleen opleggen "in geval van dronkenschap". Loopt uw dossier over medicatie en niet over alcohol, dan valt die sanctie weg.
Uw verantwoordelijkheid en die van uw arts
De strafrechtelijke verantwoordelijkheid is de uwe. Uw arts wordt niet vervolgd omdat u reed. U reed.
Dat betekent niet dat uw arts geen rol heeft. Bijlage 6 bij het koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs bevat de minimumnormen voor de lichamelijke en geestelijke geschiktheid om te rijden, met een afzonderlijk deel over het gebruik van alcohol, psychotrope stoffen en geneesmiddelen. En punt I.4 van die bijlage legt uw arts een uitdrukkelijke opdracht op:
Bij de vaststelling van een behandeling of het voorschrijven van geneesmiddelen gaat de geneesheer na wat de invloed van de behandeling, van elk geneesmiddel afzonderlijk of van de combinatie met andere geneesmiddelen of alcohol op het rijgedrag is. De geneesheer licht zijn patiënt in over de mogelijke gevolgen voor zijn rijgedrag en wijst hem op zijn eventuele verplichtingen betreffende het gebruik van zijn rijbewijs.
Uw arts moet u dus inlichten. Maar de verplichting die daaruit volgt — niet rijden wanneer u niet rijvaardig bent — blijft de uwe.
Wat u daar praktisch mee doet:
- Vraag het expliciet bij elk nieuw voorschrift. "Mag ik hiermee rijden?" Laat het antwoord in uw dossier zetten.
- Vraag naar de combinatie, niet naar het middel alleen. Twee middelen die apart onschuldig zijn, kunnen samen sederen.
- Let op de eerste dagen en op elke dosisverhoging.
- Bewaar het advies. Een schriftelijk advies dat u mocht rijden, is geen vrijgeleide, maar het weegt mee bij de vraag hoe verwijtbaar uw gedrag was.
Voor medicinale cannabis geldt iets bijzonders: daar zit u wél in de lijst van vijf, via THC, en dan is er wel een grenswaarde. Dat werkt volledig anders — lees medicinale cannabis in het verkeer.
Gevolgen voor uw rijgeschiktheid
Uw rijgeschiktheid is een tweede spoor, los van uw straf. En dat spoor loopt vaak langer door.
Artikel 42 bepaalt dat de rechter een rijverbod moet uitspreken wanneer u, naar aanleiding van een veroordeling wegens een verkeersovertreding, lichamelijk of geestelijk ongeschikt wordt bevonden om te rijden. De duur van dat verbod is volgens datzelfde artikel "afhankelijk van het bewijs dat betrokkene niet meer ongeschikt is om een motorvoertuig te besturen".
Dat is geen straf met een einddatum. Dat is een toestand met een uitweg. Artikel 44 laat u na minstens zes maanden vanaf het definitieve vonnis een herziening vragen via een verzoekschrift aan het openbaar ministerie. Wordt dat afgewezen, dan wacht u opnieuw zes maanden.
Daarnaast kan de rechter uw herstel in het recht tot sturen afhankelijk maken van de onderzoeken van artikel 38 §3: een theoretisch examen, een praktisch examen, een geneeskundig onderzoek en een psychologisch onderzoek. Bij medicatie wegen net die laatste twee zwaar. Wat u daar mag verwachten, staat in rijgeschiktheidsonderzoek door een deskundige.
Rijdt u beroepsmatig, dan komt er een laag bij: voor de categorieën van groep 2 gelden strengere normen en een periodieke keuring — zie rijgeschiktheidsattest groep 2.
En let op de herhaling. Wie binnen drie jaar na een veroordeling wegens artikel 34 §2, 35 of 37bis §1 opnieuw een van die bepalingen overtreedt, valt onder artikel 36: niveau 2, met een geldboete van 4.000 tot 50.000 euro. Bij een nieuwe herhaling loopt dat op tot 8.000 tot 100.000 euro. Reken mee met onze boetecalculator.
Veelgestelde vragen
Is rijden met medicatie op voorschrift strafbaar?
Niet als zodanig. Strafbaar is rijden in een toestand die vergelijkbaar is met dronkenschap, ook wanneer die door geneesmiddelen wordt veroorzaakt. Artikel 35 maakt geen onderscheid tussen medicatie op voorschrift en zonder. Uw voorschrift verklaart waarom u het middel nam, maar het maakt u niet rijvaardig.
Bestaat er een grenswaarde voor medicatie, zoals voor alcohol?
Neen. De wettelijke grenswaarden gelden voor alcohol en voor vijf welbepaalde stoffen in artikel 37bis: THC, amfetamine, MDMA, morfine of 6-acetylmorfine, en cocaïne of benzoylecgonine. Bevat uw medicatie geen van die stoffen, dan is er geen grenswaarde en geen test. De vervolging verloopt dan via artikel 35, op basis van vaststellingen over uw toestand.
Kan ik vervolgd worden als de speekseltest negatief is?
Ja. Een negatieve speekseltest sluit alleen de vijf stoffen van artikel 37bis uit. Meent de politie dat u zich blijkbaar in de toestand van artikel 35 bevindt, dan geldt er zelfs een rijverbod van twaalf uur, en het parket kan uw rijbewijs onmiddellijk intrekken.
Betekent een niveau-III-pictogram dat ik strafbaar ben als ik rijd?
Neen. Het pictogram is een waarschuwing over het geneesmiddel, geen strafbepaling. Het bewijst niets over uw toestand op het moment van de controle. Omgekeerd geldt hetzelfde: een niveau-I-pictogram betekent niet dat u veilig zit. Wat telt, is of u rijvaardig was.
Wat als ik geen alcohol dronk en toch beschuldigd word?
Dan gaat de discussie volledig over de vaststellingen in het proces-verbaal. Dat verslag heeft bewijskracht zolang het tegendeel niet is bewezen, dus uw verdediging bestaat erin die vaststellingen concreet te weerleggen: een medische verklaring voor uw spraak of uw pupillen, uw doseringsschema, het tijdstip van inname. Dat werk begint bij het lezen van het proces-verbaal.
Is mijn arts aansprakelijk als hij me niet gewaarschuwd heeft?
Bijlage 6 bij het koninklijk besluit van 23 maart 1998 verplicht uw arts wel om na te gaan wat de invloed van de behandeling op uw rijgedrag is en om u daarover in te lichten. Dat neemt uw eigen strafrechtelijke verantwoordelijkheid niet weg. Het kan wel meewegen bij de beoordeling van uw schuld en van uw straf, en bij een eventuele civiele discussie.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een medicatiedossier is geen cijferdossier. Er is geen meting om aan te vallen en geen grenswaarde om over te discussiëren — er zijn vaststellingen, en die hebben bewijskracht zolang u het tegendeel niet bewijst.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij lezen uw proces-verbaal regel per regel en bekijken of de vaststellingen dragen wat het parket eruit haalt.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: