Vertegenwoordiging of volmacht: het verschil
Vertegenwoordiging en volmacht zijn twee verschillende dingen, en die verwarring kost mensen hun zaak.
Vertegenwoordiging betekent dat iemand in uw plaats op de zitting staat, uw verweer voert en uw belangen verdedigt tegenover de rechter. Dat mag in een strafzaak alleen een advocaat.
Een volmacht is een schriftelijke opdracht waarmee u iemand toelaat een bepaalde handeling voor u te stellen. Een document ophalen, een rijbewijs inleveren, stukken opvragen. Een volmacht maakt van uw partner, uw ouder of uw werkgever geen procespartij.
De wet is op dat punt heel kort. De beklaagde, de burgerrechtelijk aansprakelijke partij en de burgerlijke partij verschijnen persoonlijk of in de persoon van een advocaat (art. 185, § 1 Sv.). Er staat geen derde mogelijkheid in die tekst.
Wie hoopt dat een ondertekend briefje volstaat om weg te blijven, zit dus verkeerd. Dat briefje kan wel nuttig zijn, maar niet in de zittingszaal.
Waarom alleen een advocaat u kan vertegenwoordigen
Alleen een advocaat kan u vertegenwoordigen omdat de wet die keuze uitdrukkelijk zo maakt, en enkel zo.
Art. 185, § 1 Sv. noemt twee opties: u komt zelf, of een advocaat komt in uw plaats. Een echtgenoot, een broer, een vriend of een verzekeringsmakelaar staat niet in die lijst.
Vergelijk dat met de burgerlijke procedure, waar de wet iets ruimer is. Ook daar moeten partijen in persoon of bij advocaat verschijnen (art. 728, § 1 Ger.W.), maar er is een uitzondering: voor de vrederechter, de ondernemingsrechtbank en de arbeidsgerechten mogen partijen zich ook laten vertegenwoordigen door hun echtgenoot, hun wettelijk samenwonende of een bloed- of aanverwante die een schriftelijke volmacht heeft én speciaal door de rechter is toegelaten (art. 728, § 2 Ger.W.).
Lees die opsomming aandachtig. De politierechtbank staat er niet bij. En de wet voegt er nog aan toe dat zaakwaarnemers niet als gevolmachtigden mogen optreden (art. 728, § 4 Ger.W.).
Er is nog iets. Zelfs wanneer uw advocaat verschijnt, houdt de rechtbank een sleutel in de hand: zij kan in elke stand van het geding uw persoonlijke verschijning bevelen, en tegen die beslissing staat geen enkel rechtsmiddel open (art. 185, § 2 Sv.). Dat vonnis wordt u dan betekend met een dagvaarding om te verschijnen op de datum die de rechtbank vaststelt.
Heeft u geen advocaat en heeft u er de middelen niet voor? Vraagt u ten minste drie dagen vóór de zitting de bijstand van een advocaat, dan zendt de voorzitter uw verzoek naar het bureau voor juridische bijstand en wordt een verdediger aangewezen (art. 184bis Sv.).
Meer over wat er gebeurt als u alleen gaat, leest u in ons artikel over de politierechtbank zonder advocaat, en waarom uw partner niet in uw plaats mag.
Waarvoor een volmacht wel dient
Een volmacht dient voor administratie, niet voor pleitwerk. En op dat terrein is ze wel degelijk nuttig.
- Een stuk ophalen bij de gerechtsdeurwaarder. Kon een exploot niet aan u worden betekend, dan laat de deurwaarder een afschrift achter en stuurt hij u een brief. Die brief vermeldt dat u persoonlijk, of de houder van een schriftelijke volmacht, een afschrift kan afhalen op zijn kantoor, gedurende maximaal drie maanden te rekenen vanaf de betekening (art. 38, § 1 Ger.W.).
- Een gerechtsbrief ophalen. Kan een gerechtsbrief niet worden overhandigd, dan blijft hij acht dagen liggen op de plaats die op het bericht is aangewezen. Hij kan in die termijn worden afgehaald door u in persoon of door de houder van een schriftelijke volmacht (art. 46, § 1 Ger.W.).
- Uw rijbewijs inleveren op de griffie. Gaat een verval van het recht tot sturen in, dan moet uw rijbewijs of het als zodanig geldend bewijs tijdig toekomen op de griffie. Doet u dat niet, dan wordt de lopende periode van het verval verlengd (art. 40, tweede lid Wegverkeerswet). Iemand anders mag die afgifte praktisch voor u regelen.
- Uw rijbewijs terug ophalen. Ook dat is een administratieve handeling na afloop van het verval.
- Stukken opvragen. Denk aan een afschrift van het vonnis of van het strafdossier.
Let bij het rijbewijs op de klok. Elk verval dat als straf is uitgesproken gaat in de vijfde dag na die waarop het openbaar ministerie u de kennisgeving heeft gedaan, zonder de zaterdagen, zondagen en wettelijke feestdagen mee te tellen (art. 40, eerste lid Wegverkeerswet). Dat is weinig tijd om iets te laten regelen.
Twijfelt u wie er naar uw zitting moet? Laad uw dagvaarding of proces-verbaal op via onze uploadmodule. Wij bekijken uw dossier en zeggen u wat er speelt. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Wat in de volmacht moet staan
De wet schrijft voor deze administratieve volmachten geen model voor. Ze eist wel dat de volmacht schriftelijk is (art. 38, § 1 en art. 46, § 1 Ger.W.). Houd ze daarom nauw en controleerbaar.
- Uw gegevens en die van de gevolmachtigde. Naam, voornaam, geboortedatum en adres van u beiden, plus een kopie van beide identiteitskaarten.
- De precieze opdracht. Niet "alles regelen", maar bijvoorbeeld: "het afschrift van het exploot afhalen op het kantoor van gerechtsdeurwaarder X" of "mijn rijbewijs afgeven op de griffie van de politierechtbank te Y".
- De verwijzing naar het dossier. Het notitienummer van het parket, het rolnummer of het nummer van het proces-verbaal.
- Datum, plaats en uw handtekening. Voeg de vermelding "Opgemaakt om te dienen waar nodig" toe.
- Een geldigheidsduur. Beperk de volmacht in tijd, bijvoorbeeld tot één maand, en tot die ene handeling.
Geef de gevolmachtigde het originele exemplaar mee en houd zelf een kopie. Vraagt de griffie of de deurwaarder een bijkomend formulier, gebruik dat dan in plaats van uw eigen tekst.
Als u in het buitenland of ziek bent
Verblijf in het buitenland of ziekte ontslaat u niet van de zitting, maar het is wel precies waarvoor uw advocaat bestaat.
Bent u in het buitenland? Laat uw advocaat verschijnen. Dat is de enige route die de zitting op tegenspraak houdt (art. 185, § 1 Sv.). Ligt uw woon- of verblijfplaats in het buitenland, dan gebeurt de betekening bij aangetekende brief met ontvangstbewijs, en geldt ten aanzien van u als datum van betekening de dag die volgt op de dag waarop de akte werd aangeboden op uw woon- of verblijfplaats (art. 40, eerste lid Ger.W.). Controleer die datum, want daarop rusten uw termijnen.
Bent u ziek? Stuur dan niet uw partner, maar uw advocaat. Een medisch attest is geen vervanging voor een verschijning: het is een stuk dat iemand ter zitting moet neerleggen. Wie niemand stuurt en achteraf verzet aantekent, moet gewag maken van overmacht of van een wettige reden van verschoning ter rechtvaardiging van het verstek, en het erkennen daarvan is aan het soevereine oordeel van de rechter overgelaten (art. 187, § 6, 1° Sv.).
Er is nog een reden om uw advocaat te laten gaan in plaats van niemand. Bent u op de inleidingszitting verschenen en verschijnt u daarna noch persoonlijk noch in de persoon van een advocaat, dan wordt het vonnis geacht op tegenspraak te zijn gewezen (art. 185, § 2, tweede lid Sv.). Verzet is dan uitgesloten, en er kan zelfs een bevel tot medebrenging worden uitgevaardigd.
Is een familielid van u gedagvaard en wilt u helpen? Lees dan ons artikel over wat u kan doen als uw partner of kind gedagvaard is.
Wat er gebeurt als niemand komt
Komt er niemand, dan gaat de zaak door zonder u. De rechter beslist op basis van het dossier en de vordering van het openbaar ministerie.
U wordt dan bij verstek gevonnist. Daarna heeft u vijftien dagen om verzet aan te tekenen, te rekenen van de dag waarop het vonnis is betekend, of — als het niet aan u in persoon werd betekend — van de dag waarop u kennis kreeg van die betekening (art. 187, § 1 Sv.).
Dat verzet moet betekend worden aan het openbaar ministerie en aan de andere partijen in de zaak (art. 187, § 2 Sv.). Gebeurt dat niet in de wettelijke vormen en termijnen, dan is het onontvankelijk, behoudens overmacht (art. 187, § 5, 1° Sv.). Het verzet brengt van rechtswege dagvaarding mee tegen de eerstkomende terechtzitting na een termijn van vijftien dagen (art. 187, § 3 Sv.).
En op die tweede zitting moet er wél iemand staan. Laat u opnieuw verstek gaan, dan wordt uw verzet als ongedaan beschouwd, in alle gevallen en ongeacht de redenen (art. 187, § 6, 2° Sv.). Wie zich een tweede keer bij verstek laat vonnissen, mag geen nieuw verzet meer aantekenen (art. 187, § 8 Sv.).
De volledige gang van zaken bij verstek staat in ons artikel over een veroordeling bij verstek en de vijftien dagen die u dan heeft.
Veelgestelde vragen
Mag mijn partner met een volmacht in mijn plaats naar de zitting?
Nee. De beklaagde verschijnt persoonlijk of in de persoon van een advocaat (art. 185, § 1 Sv.). Een volmacht aan een niet-advocaat verandert daar niets aan. Uw partner mag wel op de publieke banken zitten.
Waarom mag dat bij de vrederechter dan wel?
Omdat de wet daar een uitdrukkelijke uitzondering maakt. Voor de vrederechter, de ondernemingsrechtbank en de arbeidsgerechten mag een echtgenoot, wettelijk samenwonende of bloed- of aanverwante met schriftelijke volmacht optreden, mits de rechter hem speciaal toelaat (art. 728, § 2 Ger.W.). Die uitzondering geldt niet voor de politierechtbank in strafzaken.
Kan mijn werkgever een bedrijfsjurist sturen?
Voor u als beklaagde niet: het moet een advocaat zijn (art. 185, § 1 Sv.). Voor een rechtspersoon die zelf beklaagde is, geldt dezelfde regel.
Mag iemand met een volmacht mijn rijbewijs inleveren?
Ja, dat is een administratieve handeling. Zorg dat het rijbewijs tijdig op de griffie toekomt, want anders wordt de lopende periode van het verval verlengd (art. 40, tweede lid Wegverkeerswet).
Mag iemand met een volmacht mijn dagvaarding ophalen?
Ja. Zowel bij de gerechtsdeurwaarder (art. 38, § 1 Ger.W.) als voor een gerechtsbrief (art. 46, § 1 Ger.W.) voorziet de wet uitdrukkelijk in het afhalen door de houder van een schriftelijke volmacht.
Ik ben ziek op de dag van de zitting. Wat doe ik?
Verwittig onmiddellijk een advocaat en laat die verschijnen met uw medisch attest. Blijft u zonder iemand weg, dan hangt uw verzet af van de vraag of de rechter overmacht of een wettige reden van verschoning erkent (art. 187, § 6, 1° Sv.).
Ik ben op de eerste zitting geweest, moet ik de tweede keer ook komen?
U moet minstens iemand sturen. Verschijnt u na de inleidingszitting noch persoonlijk noch via een advocaat, dan wordt het vonnis geacht op tegenspraak te zijn gewezen (art. 185, § 2 Sv.). Verzet is dan geen optie meer.
Zorgeloos naar de politierechtbank
De regel is eenvoudiger dan hij lijkt: voor de zittingszaal heeft u uzelf of een advocaat nodig, voor de loketten volstaat een volmacht. Wie die twee door elkaar haalt, riskeert een verstekvonnis dat vermijdbaar was.
Wij verschijnen voor u, leggen uw stukken neer en houden uw zaak op tegenspraak. Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Wilt u eerst inschatten wat er op het spel staat? Gebruik onze boetecalculator.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: