U leest in uw vonnis een geldboete én een rijverbod, en daaronder een zin over een rijverbod dat in de plaats komt van de boete. Of iemand vertelt u dat de politierechter uw boete kan omzetten in dagen zonder rijbewijs, als u dat liever heeft.
Dat laatste bestaat niet. De Wegverkeerswet kent precies één bepaling waarin een rijverbod een geldboete vervangt, en die bepaling werkt anders dan bijna iedereen denkt.
Hieronder zetten wij uiteen wat er wél in de wet staat, en waarom het verschil voor u geld waard is.
Vervangend rijverbod: twee verschillende dingen
Vervangend rijverbod betekent in de praktijk twee volstrekt verschillende zaken, en de verwarring daartussen kost mensen hun rijbewijs.
- Het rijverbod als straf voor de overtreding zelf. Dat is het gewone rijverbod van artikel 38 van de Wegverkeerswet. De rechter legt het op omdat u te snel reed, gedronken had of vluchtmisdrijf pleegde. Het vervangt niets. Het staat naast uw geldboete, niet in de plaats ervan.
- Het vervangend rijverbod bij niet-betaling. Dat is artikel 69bis van de Wegverkeerswet, en dát is de enige bepaling in de hele wet waarin een rijverbod een geldboete vervangt. De voorwaarde is niet uw keuze en niet uw schuldgraad, maar het feit dat de boete niet betaald raakt.
Wie in zijn vonnis een rijverbod ziet staan, kijkt in de meeste gevallen naar het eerste. Wie een tweede rijverbod ziet met een verwijzing naar de boete, kijkt naar artikel 69bis.
Er is nog een derde bron van verwarring: de vervangende straf uit het algemene strafrecht. Die bestaat, maar in een ander verband. Bij een werkstraf bijvoorbeeld bepaalt de rechter in hetzelfde vonnis welke straf volgt als de werkstraf niet wordt uitgevoerd. Dat is geen rijverbod, en het heeft niets te maken met een onbetaalde boete.
Wanneer de rechter een boete vervangt
De rechter vervangt uw geldboete niet. Niet op uw verzoek, en niet uit eigen beweging. Die figuur staat nergens in de Wegverkeerswet, en dat is de belangrijkste vaststelling van dit artikel.
Wat de rechter wél doet, is iets anders en veel subtieler. Hij spreekt de geldboete uit. In hetzelfde vonnis bepaalt hij daarnaast de duur van een rijverbod dat de boete zal vervangen als u niet betaalt. Dat rijverbod staat dus al in uw vonnis, zwart op wit, terwijl niemand op dat moment weet of u zult betalen.
Dat verklaart waarom mensen denken dat de rechter gekozen heeft. Hij heeft niet gekozen. Hij heeft een voorwaardelijk gevolg vastgeklikt.
Waar de rechter wél een echte keuze heeft, is bij het bedrag van de boete zelf. Dat verloopt via artikel 52, § 2 van het Strafwetboek, en dat is de piste die u moet bepleiten. Wij komen daar onder de zesde tussentitel op terug.
Één randbemerking over het oude recht. Onder het vroegere Strafwetboek bestond er een vervangende gevangenisstraf voor een onbetaalde geldboete. Sinds de hervorming van het Strafwetboek is dat regime gewijzigd. Wij noemen hier bewust geen nieuw artikelnummer, omdat wij dat niet met zekerheid uit de wettekst kunnen vaststellen. Wat wel vaststaat: voor verkeersmisdrijven wijkt artikel 69bis van de Wegverkeerswet uitdrukkelijk af van artikel 52 van het Strafwetboek, en het is die afwijking die uw dossier beheerst.
Het rijverbod bij niet-betaling
Artikel 69bis stelt één voorwaarde, en die is puur feitelijk: de boete raakt niet betaald binnen twee maanden. Geen onvermogen, geen bewijs van een precaire situatie, geen beoordeling van uw goede wil. Enkel de vaststelling dat het geld er niet is.
De termijn van twee maanden begint niet altijd op hetzelfde moment:
- Bent u op de zitting geweest of was u vertegenwoordigd, dan begint de termijn te lopen vanaf het vonnis of het arrest zelf.
- Werd u bij verstek veroordeeld, dan begint de termijn te lopen vanaf de betekening van het vonnis.
Dat onderscheid is geen formaliteit. Bij verstek loopt uw klok pas vanaf het moment dat de deurwaarder aanbelt, en dat kan maanden na de uitspraak zijn. Wie de zitting laat passeren, verliest daarmee veel meer dan die twee maanden.
Wat u vooral moet vasthouden: de wet spreekt niet over onvermogen. Wie zichzelf voorhoudt dat het vervangend rijverbod alleen bestaat voor wie echt niet kan betalen, leest een voorwaarde in artikel 69bis die er niet staat. Niet-betalen volstaat.
Heeft u een vonnis met een geldboete en weet u niet of er een vervangend rijverbod in staat? Laad uw dagvaarding of vonnis op via onze uploadmodule. Wij bekijken uw dossier en zeggen u wat er speelt. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Welke duur eraan gekoppeld wordt
De duur staat in uw vonnis, en artikel 69bis geeft daarvoor een vaste vork: minstens acht dagen en hoogstens één jaar.
Drie dingen zijn daaraan belangrijk.
- De rechter bepaalt de duur vooraf. Artikel 69bis zegt uitdrukkelijk dat de duur wordt bepaald door het vonnis of het arrest van veroordeling. Niet door de administratie achteraf, en niet door wie de invordering doet.
- Er is geen rekenformule. De wet koppelt de duur niet aan het bedrag van de boete. Er staat geen tarief in dagen per honderd euro. De rechter oordeelt binnen de vork van acht dagen tot één jaar.
- Het is een tweede rijverbod, bovenop het eerste. Legde de rechter al een rijverbod op voor de overtreding zelf, dan komt dit erbij. Artikel 40 van de Wegverkeerswet laat het openbaar ministerie toe meerdere vervallenverklaringen na elkaar te laten ingaan.
Omdat de duur al in het vonnis staat, is de zitting het enige moment waarop u er iets over kan zeggen. Achteraf is de vork gesloten.
Wat als u achteraf toch betaalt
Hier moeten wij eerlijk zijn over wat de wet niet regelt.
Artikel 69bis knoopt het vervangend rijverbod vast aan één voorwaarde: bij gebreke van betaling binnen de termijn van twee maanden. Betaalt u binnen die twee maanden, dan is de voorwaarde nooit vervuld en komt het vervangend rijverbod niet aan de orde. Zo eenvoudig is dat deel.
Wat de wet niet zegt, is wat er gebeurt wanneer u ná die twee maanden betaalt, of wanneer u betaalt terwijl het vervangend rijverbod al loopt. Artikel 69bis bevat daarover geen enkele bepaling. Wij schrijven hier dus niet dat het rijverbod dan stopt, en ook niet dat het doorloopt, want geen van beide staat in de wet.
Wat u in die situatie concreet doet:
- Betaal binnen de twee maanden, of vraag vóór het verstrijken een regeling. Dat is de enige weg die artikel 69bis zelf openlaat.
- Contacteer het parket dat de uitvoering doet zodra u weet dat u de termijn niet haalt. Niet nadat de kennisgeving van het rijverbod in de bus valt.
- Laat uw dossier nakijken vóór de termijn verstreken is. Nadien wordt het een discussie over uitvoering in plaats van over uw straf.
Hoe de uitvoering van een vonnis van de politierechtbank verloopt, en hoe u een afbetalingsplan vraagt, leest u in zo verloopt de uitvoering.
Wanneer dit gunstiger is voor u
Vrijwel nooit. Het vervangend rijverbod wordt soms voorgesteld als een uitweg voor wie de boete niet kan dragen, en dat beeld houdt geen stand. Drie redenen.
- Een rijverbod kost u meestal meer dan de boete. Uw werk, uw kinderen, uw verplaatsingen. Voor wie de auto nodig heeft om te verdienen, is acht dagen tot een jaar zonder rijbewijs geen goedkopere oplossing.
- Rijden tijdens dat rijverbod is een nieuw misdrijf. Artikel 48, § 1, 1° van de Wegverkeerswet bestraft rijden ondanks een uitgesproken verval met een straf van niveau 2, een geldboete van 5.000 tot 20.000 euro en een nieuw rijverbod van minstens drie maanden. De boete die u niet kon betalen, is dan vervangen door een veelvoud ervan.
- Uitstel is er niet voor. Een vervangende straf komt niet in aanmerking voor uitstel onder artikel 65 van het Strafwetboek. Waar de rechter uw gewone rijverbod deels met uitstel kan opleggen, kan hij dat hier niet.
Het echte alternatief staat elders, en het is te weinig bekend. Artikel 52, § 2 van het Strafwetboek geeft de rechter drie instrumenten voor de geldboete zelf:
- hij houdt bij het bepalen van het bedrag rekening met de elementen die u inroept over uw financiële draagkracht en uw sociale toestand;
- hij kan een geldboete uitspreken beneden het wettelijk minimum als u om het even welk element voorlegt dat uw precaire financiële situatie bewijst;
- hij kan beslissen dat de geldboete in schijven wordt betaald wanneer de omstandigheden van de zaak dat rechtvaardigen.
Dat is de bepaling waarop u zich moet beroepen, en ze werkt alleen als u ze aanbrengt. De rechter kent uw loonfiche, uw huurcontract en uw schuldbemiddeling niet uit zichzelf. Wie met stukken naar de zitting komt, krijgt een lagere boete of een gespreide betaling. Wie niets zegt, krijgt de boete en het vervangend rijverbod dat eraan hangt.
Welke straffen een politierechter allemaal kan opleggen, zetten wij op een rij in welke straffen kan een politierechter opleggen. En wat een vonnis u uiteindelijk werkelijk kost, met alle kosten erbij, leest u in boete van 200 euro, factuur van 2.376 euro. Wilt u vooraf een idee van het bedrag, gebruik dan onze boetecalculator.
Veelgestelde vragen
Kan ik de rechter vragen mijn boete om te zetten in een rijverbod?
Nee. Die mogelijkheid staat niet in de Wegverkeerswet. Artikel 69bis laat enkel toe dat een rijverbod in de plaats komt van een boete die niet betaald raakt, en de duur daarvan wordt in het vonnis zelf bepaald.
Moet ik onvermogend zijn voordat het vervangend rijverbod speelt?
Nee, en dat is een wijdverbreid misverstand. Artikel 69bis spreekt niet over onvermogen. De enige voorwaarde is dat de boete niet betaald is binnen twee maanden.
Vanaf wanneer lopen die twee maanden?
Vanaf het vonnis of het arrest wanneer u aanwezig of vertegenwoordigd was, en vanaf de betekening wanneer u bij verstek veroordeeld werd.
Hoe lang kan zo'n vervangend rijverbod duren?
Minstens acht dagen en hoogstens één jaar. Die vork staat in artikel 69bis. De rechter bepaalt de precieze duur in het vonnis van veroordeling.
Wordt de duur berekend op basis van het bedrag van de boete?
De wet voorziet daarvoor geen formule. Artikel 69bis geeft enkel een minimum en een maximum en laat de bepaling van de duur aan de rechter.
Stopt het rijverbod als ik de boete later toch betaal?
Artikel 69bis regelt dat niet. De wet knoopt het vervangend rijverbod vast aan het niet-betalen binnen twee maanden en zegt niets over een betaling nadien. Wij verzinnen daar geen regel bij: neem contact op met het parket dat de uitvoering doet, en laat uw dossier nakijken vóór de termijn verstrijkt.
Kan ik uitstel krijgen voor een vervangend rijverbod?
Nee. Een vervangende straf is uitgesloten van het uitstel van artikel 65 van het Strafwetboek. Voor uw gewone rijverbod is uitstel wel mogelijk, met een effectief gedeelte van minstens acht dagen.
Zorgeloos naar de politierechtbank
De meeste dossiers waarin een vervangend rijverbod opduikt, hadden het niet nodig gehad. De ruimte zit vooraan: in wat u op de zitting over uw draagkracht aanbrengt, en in de stukken die u daarvoor meebrengt.
Wij bekijken uw vonnis of uw dagvaarding en zeggen u eerlijk of er nog iets te doen is, en wat. Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: