U heeft uw rijbewijs nog geen twee jaar, en nu ligt er een dagvaarding in de bus. Of u rijdt met een voorlopig rijbewijs en de politie heeft u langs de kant gezet.
Dan geldt voor u één regel die voor andere bestuurders niet geldt. Artikel 38, § 5 van de Wegverkeerswet is streng: de rechter moet u een rijverbod opleggen, en hij moet uw rijbewijs afhankelijk maken van een nieuw examen.
Hieronder leest u wanneer die regel speelt, wanneer net niet, en wat u er vandaag al aan kan doen.
Jonge bestuurder: wat het juridisch betekent
Jonge bestuurder is geen term uit de Wegverkeerswet. De wet spreekt niet over jong, en ook niet over leeftijd. Artikel 38, § 5 omschrijft twee groepen bestuurders, en alleen die omschrijving telt voor de strafrechter.
- U bent sinds minder dan twee jaar houder van het rijbewijs B. De teller loopt vanaf de afgifte van uw definitieve rijbewijs B, niet vanaf uw geboortedatum en niet vanaf uw rijexamen.
- Of u bent houder van een als zodanig geldend bewijs. Dat is de wettelijke omschrijving van onder meer het voorlopig rijbewijs. Bij deze tweede groep noemt de wet géén termijn van twee jaar.
Uw leeftijd doet dus niet mee. Wie op zijn vijfenveertigste zijn rijbewijs haalt, valt de eerste twee jaar even goed onder artikel 38, § 5 als een achttienjarige. Wie op zijn twintigste al vier jaar een rijbewijs B heeft, valt er niet meer onder.
Dat verschil bepaalt of de rechter nog een keuze heeft.
Wanneer het een verzwarende omstandigheid is
Verzwarende omstandigheid is hier het verkeerde woord, en dat misverstand kost mensen geld en tijd. Artikel 38, § 5 verhoogt uw geldboete niet, uw strafniveau niet en de vork van uw rijverbod niet.
Wat het doet, is de rechter zijn beoordelingsvrijheid afnemen. Waar een andere bestuurder mag hopen dat de rechter geen rijverbod oplegt, mag u dat niet. De rechter moet.
Twee voorwaarden moeten daarvoor samen vervuld zijn:
- De overtreding is begaan met een motorvoertuig. Wie te veel gedronken heeft op de fiets, valt hier dus buiten.
- Het gaat om een overtreding die tot een rijverbod kan leiden. Artikel 38, § 1 somt die op: alcohol achter het stuur (artikel 34), drugs in het verkeer (artikel 37bis, § 1), vluchtmisdrijf (artikel 33), rijden zonder rijbewijs (artikel 30, § 1), doding of een integriteitsaantasting in het verkeer, elke overtreding van de tweede of derde graad, en een reeks zware snelheidsovertredingen.
De wet voorziet twee uitzonderingen. Kijk ze na in uw eigen dossier.
- Overtredingen van de tweede graad vallen erbuiten. Artikel 38, § 5, derde lid zegt dat uitdrukkelijk. Een tweedegraadsovertreding kan wél tot een rijverbod leiden, maar de verplichting van § 5 geldt er niet. Denk aan uw snelheid niet aanpassen aan de omstandigheden, geen voorrang verlenen, of onvoorzichtig een kruispunt oprijden.
- Een integriteitsaantasting van de eerste graad valt erbuiten. Artikel 38, § 5, tweede lid sluit de veroordeling wegens artikel 218 van het Strafwetboek uit wanneer het gaat om een integriteitsaantasting bedoeld in artikel 79, 15° van het Strafwetboek. Dat is de lichtste graad: een lichamelijk letsel dat niet tot een langdurige ongeschiktheid of een blijvend gevolg leidt.
Valt uw dossier in een van die twee vakjes, dan is de rechter niet verplicht. Dat is precies het soort discussie dat op de zitting gevoerd wordt.
Alcohol en de jonge bestuurder
Alcohol is de plek waar het grootste misverstand leeft. U leest online vaak dat er voor jonge bestuurders een lagere alcohollimiet geldt. In België is dat niet zo.
De Wegverkeerswet kent één algemene grens, en die is voor iedereen dezelfde. Artikel 34, § 1 begint te straffen vanaf 0,22 milligram per liter uitgeademde lucht, wat overeenkomt met 0,5 gram per liter bloed. Vanaf 0,35 milligram, of 0,8 gram per liter bloed, komt u in artikel 34, § 2 terecht.
De wet kent wél een lagere grens van 0,09 milligram per liter, of 0,2 gram per liter bloed. Die staat in artikel 34, § 3, en ze geldt uitsluitend voor:
- bestuurders van een voertuig waarvoor een rijbewijs van de categorie C1, C, C1+E, C+E, D1, D, D1+E of D+E vereist is — vrachtwagens en autobussen dus;
- wie personen vervoert met een voertuig van een andere categorie waarvoor dezelfde medische voorschriften gelden.
Dat is een beroepsregel, geen leeftijdsregel. Sommige buurlanden kennen wel een nultolerantie voor beginnende bestuurders. België niet.
Waar het voor u wél anders loopt: alcohol staat in artikel 38, § 1, 1°. Een alcoholveroordeling kan dus tot een rijverbod leiden, en dat is precies de voorwaarde die artikel 38, § 5 in werking zet. Dezelfde promille die bij een ervaren bestuurder eindigt in een boete zonder rijverbod, eindigt bij u in een verplicht rijverbod plus een examen.
De boete zelf blijft gelijk: 250 tot 5.000 euro onder artikel 34, § 1, en 2.000 tot 20.000 euro onder artikel 34, § 2. Wat een veroordeling u werkelijk kost, leest u in boete van 200 euro, factuur van 2.376 euro.
Zit u met een dagvaarding en twijfelt u of artikel 38, § 5 op u van toepassing is? Laad uw dagvaarding of proces-verbaal op via onze uploadmodule. Wij bekijken uw dossier en zeggen u wat er speelt. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Het risico op een herexamen
Het herexamen is het zwaarste gevolg van artikel 38, § 5, en ook het meest onderschatte. Uw rijverbod loopt af na de dagen die in het vonnis staan. Uw examen loopt niet af.
De wet legt een minimum vast: de rechter moet het herstel van uw rijbewijs minstens afhankelijk maken van het slagen voor het theoretisch óf het praktisch examen. Minstens één van de twee. Hij mag verder gaan.
Artikel 38, § 3 geeft hem daarvoor vijf mogelijkheden:
- het theoretisch examen;
- het praktisch examen;
- een geneeskundig onderzoek;
- een psychologisch onderzoek;
- een specifieke opleiding, bepaald door de Koning.
Die opleiding kan het theoretisch en praktisch examen aanvullen of vervangen. Dat is een opening die te weinig gebruikt wordt.
Legt de rechter alle vier de proeven op, dan zit u in het regime van de vier herstelonderzoeken. De harde consequentie staat in artikel 48, § 1, 2°: rijdt u na het einde van uw rijverbod terwijl u nog niet aan de herstelvoorwaarden voldoet, dan volgt een straf van niveau 2, een geldboete van 5.000 tot 20.000 euro en een nieuw rijverbod van minstens drie maanden.
Één gunstige bepaling die u zelf moet vragen: artikel 29, § 4 laat de rechter toe uw geldboete te verminderen met de kosten en erelonen van de herstelproeven, tot een minimum van één euro. Enkel de eerste keer dat u ze aflegt komt in aanmerking.
En één nadeel dat mensen pas achteraf ontdekken: het weekendrijverbod valt voor u weg. Artikel 38, § 2bis laat de rechter toe een rijverbod te beperken tot vrijdagavond tot zondagavond, maar niet wanneer hij het herstel afhankelijk maakt van een examen of onderzoek uit § 3. Omdat § 5 hem verplicht dat te doen, is die piste bij een jonge bestuurder uitgesloten.
Gevolgen voor uw verzekering
Verzekering en strafrecht zijn twee gescheiden werelden, en daar krijgt het begrip jonge bestuurder een dubbele bodem. Voor de rechter bent u een jonge bestuurder omdat artikel 38, § 5 dat zo omschrijft. Voor uw verzekeraar bent u dat op grond van uw polis, en een polis is een contract, geen wet.
- Veel polissen voorzien een aparte regeling voor de jonge of onervaren bestuurder. Hoe die eruitziet, verschilt per maatschappij en per contract.
- Veel polissen voorzien ook gevolgen na een zware verkeersovertreding, en die gevolgen staan los van wat de rechter beslist.
- Wat uw polis daarover zegt, staat in de bijzondere voorwaarden. Niet in de algemene voorwaarden, en niet in de brochure. Vraag dat document op bij uw makelaar en leg het naast uw dagvaarding.
Wij geven hier bewust geen percentages en geen bedragen. Die staan in geen enkele wet, en elk cijfer dat u online over premies of vrijstellingen leest, geldt hoogstens voor één maatschappij.
Kijk wel na of u een rechtsbijstandsverzekering heeft. Die dekt vaak uw verdediging voor de politierechtbank, en u kiest zelf uw advocaat. Meer daarover in rechtsbijstandsverzekering: uw advocaat op kosten van de verzekeraar.
Wat u nu al kan doen
Nu handelen loont, omdat de beslissende momenten in dit dossier op de zitting vallen en niet erna. Vier dingen zijn vandaag al mogelijk.
- Zoek de afgiftedatum van uw rijbewijs B op. Bent u er langer dan twee jaar houder van, dan valt de verplichting van artikel 38, § 5 weg. Dat is een feitelijke vaststelling, te bewijzen met een document.
- Kijk na in welke graad uw overtreding valt. Is het een tweedegraadsovertreding, dan geldt de verplichting niet.
- Bekijk of de opleiding een alternatief kan zijn. Artikel 38, § 3, 5° laat toe dat een opleiding het examen aanvult of vervangt. Dat moet gevraagd en gemotiveerd worden.
- Vraag de vermindering van artikel 29, § 4 en laad uw stukken op vóór de zitting. Een verweer over artikel 38, § 5 staat of valt bij de datum van uw rijbewijs, het proces-verbaal en de kwalificatie van de feiten.
Rijdt u met een voorlopig rijbewijs, lees dan ook voorlopig rijbewijs en een zware overtreding en rijden met een voorlopig rijbewijs. Wilt u weten waar u financieel aan toe bent, gebruik dan onze boetecalculator.
Veelgestelde vragen
Geldt er in België een lagere alcohollimiet voor jonge bestuurders?
Nee. De Wegverkeerswet kent één algemene grens van 0,22 milligram per liter uitgeademde lucht, voor elke bestuurder. De lagere grens van 0,09 milligram in artikel 34, § 3 geldt enkel voor bestuurders van vrachtwagens en autobussen en voor bepaald personenvervoer. Leeftijd of rijervaring spelen daarbij geen rol.
Ik heb mijn rijbewijs pas achttien maanden. Moet de rechter mij een rijverbod opleggen?
Wordt u veroordeeld wegens een overtreding die met een motorvoertuig is begaan en die tot een rijverbod kan leiden, dan wel. Artikel 38, § 5 verplicht hem dan zowel het rijverbod als een examen op te leggen. De uitzonderingen zijn de tweedegraadsovertredingen en de integriteitsaantasting van de eerste graad.
Ben ik een jonge bestuurder als ik mijn rijbewijs op latere leeftijd haalde?
Voor artikel 38, § 5 wel. De wet kijkt naar hoe lang u houder bent van het rijbewijs B, niet naar uw leeftijd.
Hoe lang duurt zo'n verplicht rijverbod?
De duur staat niet in artikel 38, § 5, maar volgt uit de bepaling waarvoor u veroordeeld wordt. Voor de gevallen van artikel 38, § 1 gaat het om minstens acht dagen en hoogstens vijf jaar, met langere termijnen bij herhaling of bij de zwaarste feiten.
Kan ik dat rijverbod tot de weekends laten beperken?
In de praktijk niet. Artikel 38, § 2bis sluit de weekendregeling uit wanneer de rechter het herstel van uw rijbewijs afhankelijk maakt van een examen of onderzoek. Bij een jonge bestuurder is de rechter daartoe verplicht, waardoor die piste dichtvalt.
Wat als ik na mijn rijverbod rijd zonder mijn herexamen te hebben afgelegd?
Dan pleegt u een nieuw misdrijf. Artikel 48, § 1, 2° bestraft dat met een straf van niveau 2, een geldboete van 5.000 tot 20.000 euro en een rijverbod van minstens drie maanden tot vijf jaar. Uw rijverbod loopt af, uw herstelvoorwaarde niet.
Moet ik mijn examens opnieuw betalen?
De kosten zijn voor u, maar artikel 29, § 4 laat de rechter toe uw geldboete met die kosten te verminderen, tot minimum één euro. Dat geldt alleen voor de eerste keer, en het moet gevraagd worden.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een dossier waarin artikel 38, § 5 speelt, ziet er op papier uitzichtloos uit. Toch zit de speelruimte precies in de details: de datum van uw rijbewijs, de graad van de overtreding en de keuze tussen examen en opleiding.
Wij lezen die details na en zeggen u eerlijk waar uw dossier staat. Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: