Uw rijbewijs ophalen: waar u moet zijn
Uw rijbewijs ligt op de griffie. Dat is de enige plaats die de Wegverkeerswet zelf noemt: artikel 40 spreekt over de veroordeelde die zijn rijbewijs "tijdig moet doen toekomen op de griffie". Waar u het inleverde, haalt u het dus ook weer op.
De wet gaat niet verder dan dat. Artikel 46 bepaalt enkel: "De Koning bepaalt de formaliteiten die moeten worden vervuld met betrekking tot de uitvoering van de vervallenverklaringen van het recht tot sturen." De praktische afhandeling staat dus niet in de wet.
En die praktijk verschilt. In de meeste dossiers gaat u naar de griffie van de politierechtbank die uw vonnis uitsprak. In sommige arrondissementen verloopt de inlevering of de teruggave via de dienst bevolking van uw gemeente.
Bel daarom vooraf. Eén telefoontje naar de griffie die op uw vonnis of op uw kennisgeving vermeld staat, spaart u een verplaatsing voor niets. Wij geven hier bewust geen adressen of openingsuren: die veranderen, en een verkeerd uur kost u een dag.
Levert u uw rijbewijs bij de gemeente in omdat men u dat vroeg, vraag dan uitdrukkelijk waar u het nadien mag ophalen. Dat is niet automatisch dezelfde plaats.
Welke documenten u meebrengt
Documenten maken het verschil tussen tien minuten en een tweede verplaatsing. De wet somt geen lijst op — artikel 46 laat die formaliteiten aan de Koning — maar in de praktijk vraagt de griffie steeds dezelfde stukken.
- Uw identiteitskaart. Zonder identificatie geeft geen enkele griffie een rijbewijs mee.
- Het ontvangstbewijs van de inlevering. U kreeg dat bij de afgifte van uw rijbewijs. Bewaar het: het bewijst de datum van afgifte, en die datum bepaalt of uw rijverbod verlengd werd.
- Uw vonnis of de kennisgeving van het openbaar ministerie. Daarop staat het dossiernummer waarmee de griffie uw rijbewijs terugvindt.
- De bewijzen van de opgelegde proeven, als de rechter er u oplegde. Zonder die attesten mag u niet rijden, ook niet met het rijbewijs in de hand.
Heeft u het ontvangstbewijs niet meer? Neem dan uw vonnis mee en meld dat vooraf telefonisch. De griffie kan de afgifte doorgaans in het dossier terugvinden.
Vanaf welk moment u het terugkrijgt
De einddatum van uw rijverbod berekent u vanaf de startdatum, en die startdatum staat niet in uw vonnis. Artikel 40, eerste lid, van de Wegverkeerswet bepaalt:
Uw rijverbod begint dus niet op de dag van de uitspraak, en ook niet op de dag van de kennisgeving. Het begint de vijfde werkdag daarna. Tel die vijf dagen zorgvuldig: weekends en feestdagen schuiven de startdatum verder op. Hoe dat traject van vonnis tot uitvoering verloopt, leest u in ons artikel over wanneer uw rijverbod ingaat.
Levert u uw rijbewijs te laat in, dan schuift uw einddatum mee. Artikel 40, tweede lid, verlengt "de lopende periode van het verval van rechtswege" met de termijn die verstreken is vanaf de vijfde dag na de kennisgeving tot de datum van effectieve afgifte. Ook hier tellen zaterdagen, zondagen en feestdagen niet mee.
Van rechtswege betekent: automatisch. Er komt geen rechter aan te pas, en niemand hoeft het te vragen.
Levert u helemaal niet in? Dan is dat een apart misdrijf. Artikel 49/1 straft wie zijn rijbewijs niet inlevert binnen de door de Koning bepaalde termijn met een straf van niveau 1 en een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro. Bij herhaling binnen drie jaar wordt die geldboete verdubbeld.
Heeft u meerdere rijverboden opgelopen, dan kan het openbaar ministerie ze volgens artikel 40, derde lid, na de kennisgeving opeenvolgend laten ingaan. Uw einddatum ligt dan verder dan u op basis van één vonnis zou denken.
Bij een weekendrijverbod geldt een eigen regel. Is uw verval beperkt op grond van artikel 38, § 2bis, dan wordt het slechts verlengd wanneer u het rijbewijs afgeeft nadat het verval effectief is ingegaan, en dan met een termijn gelijk aan het aantal dagen verval dat u al uitvoerde. Wij legden die rekenwijze uit in ons artikel over het weekendrijverbod.
Twijfelt u over uw einddatum of over de vraag of uw rijverbod verlengd werd? Laad uw vonnis en uw kennisgeving op via onze uploadmodule. Wij rekenen de startdatum en de einddatum voor u na. Gratis en vrijblijvend. Upload uw dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Rijverbod voorbij maar proeven niet afgelegd
De proeven zijn de valkuil. Uw rijverbod loopt af op een vaste datum, maar uw recht om te rijden komt niet op die datum terug wanneer de rechter u herstelvoorwaarden oplegde.
Artikel 38, § 3, geeft de rechter vijf mogelijkheden: een theoretisch examen, een praktisch examen, een geneeskundig onderzoek, een psychologisch onderzoek, en een specifieke opleiding bepaald door de Koning. De eerste vier zijn de bekende herstelonderzoeken. Wij bespreken ze afzonderlijk in ons artikel over de vier herstelonderzoeken.
Wat er dan gebeurt, staat in artikel 47:
Lees die zin traag. Het verval is geëindigd — en toch mag u niet rijden. Niet omdat het rijverbod doorloopt, maar omdat de wet uw rijrecht koppelt aan het slagen. In de praktijk komt dat op hetzelfde neer: u staat naast uw wagen tot de attesten binnen zijn.
De sanctie is zwaar. Artikel 48, § 1, 2°, straft wie een motorvoertuig van de betrokken categorie bestuurt "zonder te hebben voldaan aan de herstelvoorwaarden bedoeld in artikel 38, § 3" met een straf van niveau 2, een geldboete van 5.000 tot 20.000 euro, en een nieuw verval van ten minste drie maanden tot vijf jaar of levenslang.
Ook wie u zijn wagen leent, riskeert iets. Artikel 49 straft wie opzettelijk een motorvoertuig toevertrouwt aan iemand die niet aan die herstelvoorwaarden voldeed, met een geldboete van 1.000 tot 10.000 euro.
Hoe oefent u dan voor het praktisch examen? Via een erkende rijschool. Artikel 49, tweede lid, sluit uitdrukkelijk het personeelslid van een erkende rijschool uit dat een regelmatig ingeschreven leerling begeleidt die zich voorbereidt op het praktisch examen opgelegd krachtens artikel 38. Dat is de enige veilige weg.
Begin daarom vroeg. Het geneeskundig en het psychologisch onderzoek hebben wachttijden, en het theoretisch examen legt u niet af op de dag dat u belt. Wie pas na de einddatum van zijn rijverbod een afspraak maakt, verliest weken rijrecht die niemand hem teruggeeft. Hoe die procedure verloopt en wat u van uw boete kan aftrekken, leest u in ons artikel over de procedure van de herstelonderzoeken.
Twee uitzonderingen staan in artikel 38, § 8: de proeven gelden niet wanneer u niet voldoet aan de door de Koning bepaalde voorwaarden om een Belgisch rijbewijs te verkrijgen, en niet wanneer een levenslang verval als straf werd uitgesproken.
Kan iemand anders het ophalen?
Een volmacht is geen recht. De Wegverkeerswet zegt niets over wie uw rijbewijs mag ophalen, en artikel 46 laat de formaliteiten aan de Koning. U kan zich dus niet op een wetsartikel beroepen wanneer de griffie weigert.
De logica pleit wel voor u. Het gaat om de teruggave van een document dat u toebehoort, na een straf die volledig is uitgevoerd. Er is geen enkele reden waarom u dat persoonlijk zou moeten doen.
In de praktijk laat men het vaak toe, doorgaans op basis van een schriftelijke volmacht die u dateert en ondertekent, samen met een kopie van uw identiteitskaart en de identiteitskaart van wie ophaalt. Wij noemen dat de gangbare praktijk, niet een wettelijk vormvereiste.
Vraag het dus vooraf. Bel de griffie, leg uit waarom u niet zelf kan komen, en vraag wat zij precies nodig hebben. Wat de ene griffie aanvaardt, aanvaardt de andere niet, en dat verschil is geen willekeur maar het gevolg van een wet die er niets over zegt.
Wat als u het rijbewijs kwijt bent
Verlies vraagt actie op twee sporen. Uw rijbewijs kan verdwenen zijn vóór de inlevering of tussen de inlevering en de ophaling, en dat maakt een verschil.
Bent u het kwijt vóór u moest inleveren? Dan komt u in de knel met artikel 49/1: niet inleveren is strafbaar, en artikel 40 verlengt uw rijverbod van rechtswege zolang er geen afgifte is. Doe onmiddellijk aangifte van verlies of diefstal bij de politie, en bezorg een kopie van die aangifte aan de griffie. Zo documenteert u waarom er geen fysiek document is.
Is het kwijtgeraakt tijdens uw rijverbod? Dan ligt het probleem bij de griffie, niet bij u. Uw ontvangstbewijs is in dat geval uw belangrijkste stuk.
Een nieuw exemplaar vraagt u aan bij de dienst bevolking van uw gemeente. Dat gebeurt op basis van uw aangifte van verlies of diefstal. Er is een retributie aan verbonden; het bedrag verschilt en wij vermelden het hier bewust niet, omdat de gemeente het bepaalt.
Levert u in zonder een uitspraak van een rechtbank, bijvoorbeeld omdat het parket u dat vraagt? Kijk dan eerst na of u daartoe verplicht bent. Wij bespreken dat in ons artikel over inleveren zonder uitspraak.
Veelgestelde vragen
Wanneer begint mijn rijverbod precies?
De vijfde dag na de dag waarop het openbaar ministerie u de kennisgeving deed, zonder de zaterdagen, zondagen en wettelijke feestdagen mee te tellen (artikel 40, eerste lid). Niet op de dag van de uitspraak.
Ik heb mijn rijbewijs te laat ingeleverd. Wat nu?
Uw rijverbod wordt van rechtswege verlengd met de dagen die verstreken zijn tussen de vijfde dag na de kennisgeving en de dag van de effectieve afgifte. Uw einddatum schuift dus op, zonder tussenkomst van een rechter.
Mag ik rijden zodra mijn rijverbod voorbij is?
Enkel wanneer de rechter geen herstelvoorwaarden oplegde. Legde hij een examen, een onderzoek of een opleiding op, dan mag u volgens artikel 47 pas rijden nadat u geslaagd bent of de opleiding gevolgd heeft.
Wat riskeer ik als ik toch rijd zonder de proeven?
Een straf van niveau 2, een geldboete van 5.000 tot 20.000 euro en een nieuw verval van ten minste drie maanden tot vijf jaar of levenslang (artikel 48, § 1, 2°).
Mag mijn partner mijn rijbewijs ophalen?
Er bestaat geen wettelijk recht daarop. In de praktijk wordt het vaak toegestaan met een schriftelijke volmacht en een kopie van beide identiteitskaarten. Vraag het vooraf aan de griffie.
Ik ben mijn rijbewijs kwijt. Moet ik het nog inleveren?
U doet aangifte bij de politie en bezorgt die aangifte aan de griffie. Doe dat snel: zolang er geen afgifte of aangifte is, loopt de verlenging van artikel 40, tweede lid, tegen u.
Kan mijn rijbewijs ook geschorst worden zonder vonnis?
Ja. Betaalt u een bevel tot betalen niet, dan voorziet artikel 65/1, § 10, in een schorsing van het recht tot sturen. Betaalt u het volledige bedrag vooraleer die schorsing van kracht is, dan wordt ze niet uitgevoerd.
Zorgeloos naar de politierechtbank
De teruggave van een rijbewijs lijkt administratief, maar de data errond zijn dat niet. Een verkeerd gelezen kennisgeving, een inlevering van twee dagen te laat of een vergeten psychologisch onderzoek kost u weken rijrecht, en in het slechtste geval een nieuwe vervolging.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij rekenen uw start- en einddatum na, kijken welke herstelvoorwaarden in uw vonnis staan, en zeggen u waar en met welke stukken u zich moet aanmelden. Wil u eerst weten wat een dossier zoals het uwe kost, gebruik dan onze boetecalculator.
Laad hier uw dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: