De acht strafniveaus, kort uitgelegd
De acht strafniveaus vervangen sinds 1 september 2026 de oude indeling in politiestraffen, correctionele straffen en criminele straffen. Elk misdrijf draagt voortaan een nummer van 1 tot 8. Dat nummer zegt meteen wat de rechter maximaal mag opleggen.
Voor u is vooral niveau 1 van belang. Op dat niveau staat geen gevangenisstraf. De meeste verkeersmisdrijven vallen er precies onder.
De nummers zelf staan in artikel 36 van het nieuwe Strafwetboek.
| Niveau | Wat de rechter kan opleggen |
|---|
| 1 | Een geldboete, een werkstraf van 20 tot 120 uur of een probatiestraf van zes tot twaalf maanden. Geen gevangenisstraf |
| 2 | Gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar, elektronisch toezicht van een maand tot een jaar, een werkstraf van meer dan 120 tot 300 uur of een probatiestraf van meer dan twaalf maanden tot twee jaar |
| 3 | Gevangenisstraf van meer dan drie tot vijf jaar |
| 4 | Gevangenisstraf van meer dan vijf tot tien jaar |
| 5 | Gevangenisstraf van meer dan tien tot vijftien jaar |
| 6 | Gevangenisstraf van meer dan vijftien tot twintig jaar |
| 7 | Gevangenisstraf van meer dan twintig tot dertig jaar |
| 8 | Levenslange gevangenisstraf |
Verkeersmisdrijven blijven onder niveau 1, 2 of 3. Niveau 4 tot 8 komt bij de politierechtbank niet voor. Het volledige overzicht van de hervorming leest u hier.
Zoek uw verkeersmisdrijf op
De Wegverkeerswet noemt per misdrijf het niveau, en daarnaast haar eigen boetebedragen. Die eigen bedragen gaan voor op de standaardvork van het niveau. De laatste kolom is wat de rechter effectief kan opleggen, na vermenigvuldiging met de opdeciemenfactor 1,25.
| Wat u ten laste wordt gelegd | Bepaling | Niveau | Geldboete na opdeciemen |
|---|
| Overtreding van de eerste tot de vierde graad | art. 29 | 1 | Zie de bedragen per graad hieronder |
| Rijbewijs niet bij zich | art. 31 | 1 | 100 tot 5.000 euro |
| Rijden zonder geldig rijbewijs | art. 30 | 2 | 2.000 tot 20.000 euro |
| Uw voertuig toevertrouwen aan iemand zonder rijbewijs | art. 32 | 1 | 1.000 tot 10.000 euro |
| Vluchtmisdrijf zonder gewonden | art. 33 § 1 | 1 | 2.000 tot 20.000 euro |
| Vluchtmisdrijf met gewonden | art. 33 § 2 | 2 | 4.000 tot 50.000 euro |
| Vluchtmisdrijf met een dodelijke afloop | art. 33 § 2 | 3 | 4.000 tot 50.000 euro |
| Alcohol van 0,22 tot 0,35 mg/l | art. 34 § 1 | 1 | 250 tot 5.000 euro |
| Alcohol vanaf 0,35 mg/l, of weigering van de test | art. 34 § 2 | 1 | 2.000 tot 20.000 euro |
| Dronkenschap of soortgelijke staat | art. 35 | 1 | 2.000 tot 20.000 euro |
| Alcohol met herhaling binnen drie jaar | art. 36 | 2 | 4.000 tot 50.000 euro |
| Iemand aanzetten tot drinken of hem uw voertuig toevertrouwen | art. 37 | 1 | 2.000 tot 20.000 euro |
| Rijden zonder het opgelegde alcoholslot | art. 37/1 § 4 | 2 | 5.000 tot 20.000 euro |
| Drugs in het verkeer | art. 37bis § 1 | 1 | 2.000 tot 20.000 euro |
| Rijden tijdens een rijverbod | art. 48 § 1 | 2 | 5.000 tot 20.000 euro |
| Rijden tijdens een rijverbod, met herhaling | art. 48 § 2 | 3 | 10.000 tot 40.000 euro |
| Rijden met een geïmmobiliseerd of verbeurdverklaard voertuig | art. 54 | 1 | 1.000 tot 10.000 euro |
Zoek de bepaling op uw dagvaarding op. Zij staat er letterlijk, meestal bovenaan bij de tenlastelegging.
De gewone overtredingen van de eerste tot de vierde graad staan allemaal op niveau 1. De bedragen verschillen wel sterk per graad. Welke boete hoort bij welke graad.
Boven op de geldboete komen altijd de gerechtskosten, de rechtsplegingsvergoeding en de bijdrage van 250 euro aan het Slachtofferfonds. Daar komt vaak een rijverbod bij. Wanneer de rechter een rijverbod kan opleggen, en wanneer hij het moet.
Laad uw dagvaarding op — wij bekijken of het oude of het nieuwe recht voor u gunstiger uitvalt. Binnen 24 uur belt een advocaat u met een inschatting.
Wat niveau 1 voor u betekent
Niveau 1 sluit de gevangenisstraf uit. Dat is de belangrijkste verandering voor wie voor de politierechtbank verschijnt.
Onder het oude recht stond op dronkenschap nog een gevangenisstraf van vijftien dagen tot zes maanden. Die mogelijkheid is er nu niet meer. Hetzelfde geldt voor alcoholintoxicatie en voor drugs in het verkeer.
Wat blijft: de geldboete, het rijverbod, de herstelonderzoeken en in zware dossiers het alcoholslot. Voor veel mensen weegt dat rijverbod zwaarder dan het bedrag. Welke straffen een politierechter kan opleggen.
Wat niveau 2 en 3 voor u betekenen
Op niveau 2 en 3 kan er wél een gevangenisstraf komen. Vier situaties springen eruit:
- rijden zonder geldig rijbewijs;
- rijden tijdens een rijverbod;
- alcohol met herhaling binnen drie jaar;
- vluchtmisdrijf met gewonden of met een dodelijke afloop.
Een gevangenisstraf betekent in deze dossiers zelden een cel. De rechter spreekt ze meestal uit met uitstel. Dat uitstel is geen gunst die vanzelf komt. Uw advocaat moet erom vragen en het onderbouwen.
Waarom uw boete niet gestegen is
Veel lezers schrikken van de bedragen in de tabel hierboven. Toch betaalt u vandaag hetzelfde als in januari 2026.
De wetgever heeft twee dingen tegelijk gedaan. Hij heeft de basisbedragen in de Wegverkeerswet met acht vermenigvuldigd. Tegelijk zakte de opdeciemenfactor van 10 naar 1,25.
Een voorbeeld. Artikel 34 § 2 stond vroeger op 200 tot 2.000 euro, maal 10. Vandaag staat het op 1.600 tot 16.000 euro, maal 1,25. Beide keren komt u uit op 2.000 tot 20.000 euro.
Wie ergens leest dat verkeersboetes met honderden procenten stegen, leest een verkeerde uitleg van dezelfde cijfers. De opdeciemen sinds 1 september 2026, in detail.
Wat de rechter op uw niveau nog kan doen
Het niveau bepaalt niet alleen de maximumstraf. Het bepaalt ook welke alternatieven openstaan.
Uitstel kan tot en met niveau 3. De rechter legt de straf op, maar voert ze niet uit zolang u binnen de proeftijd geen nieuwe feiten pleegt. Die proeftijd duurt één tot vijf jaar. Let op artikel 41 van de Wegverkeerswet: past de rechter uitstel toe op een rijverbod, dan blijven minstens acht dagen effectief.
Opschorting van de uitspraak kan tot en met niveau 6. De rechter verklaart het feit bewezen en spreekt geen straf uit. U moet er wel zelf mee instemmen. De kosten blijft u verschuldigd.
Een werkstraf kan enkel op niveau 1 en 2, en enkel met uw instemming. Op niveau 1 gaat het om 20 tot 120 uur. Op niveau 2 om meer dan 120 tot 300 uur. De rechter bepaalt in hetzelfde vonnis welke straf u krijgt wanneer u de uren niet presteert.
Geen van die drie komt er vanzelf. Zes alternatieven die de politierechter kan opleggen.
Bij een ongeval verandert het niveau
Had uw feit gevolgen voor iemand anders, dan komt er een tweede tenlastelegging bij. Sinds 1 september 2026 dragen die misdrijven een nieuwe naam.
| Wat er gebeurde | Bepaling | Niveau |
|---|
| Iemand raakte gewond door uw rijgedrag | art. 218 Sw., integriteitsaantasting in het verkeer | 2 |
| Iemand overleed door uw rijgedrag | art. 107 Sw., doding in het verkeer | 3 |
| Iemand overleed, met een verzwarende omstandigheid | art. 107/1 Sw., verzwaarde doding in het verkeer | 4 |
De verzwarende omstandigheden staan limitatief in de wet. Het gaat onder meer om een overtreding van de vierde graad, door het rode licht rijden, een gsm in de hand, meer dan 40 km/u te snel of meer dan 30 km/u te snel binnen de bebouwde kom en in een zone 30, rijden zonder geldig rijbewijs, en rijden in staat van dronkenschap.
Bij een dodelijk ongeval komt u dus op niveau 3 of 4 terecht. Daar is een gevangenisstraf een reële mogelijkheid. Wat u riskeert na een ongeval met drank op.
Meerdere feiten op één dagvaarding? Zij tellen op
Dit verrast bijna elke cliënt. Bij gewone misdrijven geldt een samenloopregel: pleegt u verschillende feiten, dan krijgt u niet elke straf afzonderlijk.
Voor verkeersmisdrijven geldt die regel niet. Artikel 27bis van de Wegverkeerswet schakelt artikel 62 van het Strafwetboek uitdrukkelijk uit. De rechter beoordeelt elk feit apart en telt de straffen op.
Erger nog voor uw rijbewijs: het rijverbod kan zoveel keer worden opgelegd als er misdrijven zijn.
Staan er drie tenlasteleggingen op uw dagvaarding, dan gaat het dus niet over één straf. Het gaat over drie. Precies daarom loont het om per tenlastelegging te bekijken wat betwistbaar is. Betwisten of betalen? Reken eerst uit wat verliezen u kost.
Laad uw dagvaarding op — wij zoeken op welk niveau elke tenlastelegging valt en wat realistisch is.
Feiten van vóór 1 september 2026
De datum van uw feiten telt, niet de datum van uw zitting. Wie in juni 2026 geflitst werd en pas in november 2026 voor de rechter komt, valt onder het oude recht.
De rechter past dan de mildste wet toe. Soms is dat het oude recht, soms het nieuwe. Dat verschilt per dossier, en het verschil zit zelden in het bedrag. Het zit in de gevangenisstraf die op niveau 1 verdwenen is, en in de alternatieven die openstaan.
Die vergelijking maken wij in elk dossier dat over de datumgrens loopt.
Wat er na drie jaar van over blijft
Een geldboete tot 20.000 euro wordt van rechtswege uitgewist, drie jaar na de definitieve beslissing. Dat plafond stemt overeen met het maximum van de geldboete op niveau 1.
Een geldboete op grond van de Wegverkeerswet is bovendien na drie jaar niet meer zichtbaar op het uittreksel dat u zelf opvraagt, ongeacht het bedrag. Een gevangenisstraf in uw vonnis verdwijnt niet vanzelf. Daarvoor blijft eerherstel nodig. Wat uw werkgever wel en niet ziet.
Veelgestelde vragen over de strafniveaus
Wat zijn de acht strafniveaus? Het zijn de acht categorieën waarin het nieuwe Strafwetboek alle straffen indeelt sinds 1 september 2026. Niveau 1 is het lichtste en sluit gevangenisstraf uit. Niveau 8 is de levenslange gevangenisstraf. De niveaus staan in artikel 36 van het Strafwetboek.
Welk strafniveau geldt voor mijn verkeersmisdrijf? Verkeersmisdrijven vallen onder niveau 1, 2 of 3. Alcohol, drugs en gewoon vluchtmisdrijf staan op niveau 1. Rijden zonder rijbewijs, rijden tijdens een rijverbod en alcohol met herhaling staan op niveau 2. Herhaald rijden tijdens een rijverbod staat op niveau 3. De tabel hierboven geeft het per bepaling.
Kan ik nog naar de gevangenis voor dronken rijden? Neen. Zowel alcoholintoxicatie als dronkenschap staat op niveau 1, en op dat niveau is de gevangenisstraf uitgesloten. Dat was onder het oude recht anders.
Zijn de boetes gestegen door de strafniveaus? Neen. De basisbedragen in de wet gingen maal acht en de opdeciemenfactor zakte van 10 naar 1,25. Het eindbedrag bleef gelijk.
Wat is het verschil tussen niveau 1 en niveau 2? Op niveau 1 kan er geen gevangenisstraf komen. Op niveau 2 wel, van zes maanden tot drie jaar. Ook elektronisch toezicht begint pas op niveau 2.
Geldt mijn niveau van de datum van de feiten of van de zitting? Van de datum van de feiten. Feiten van vóór 1 september 2026 vallen onder het oude recht, tenzij het nieuwe recht voor u milder uitvalt.
Ik heb drie tenlasteleggingen. Krijg ik één straf? Neen. Artikel 27bis van de Wegverkeerswet schakelt de samenloopregel uit voor verkeersmisdrijven. De straffen tellen op, en het rijverbod kan per misdrijf worden opgelegd.
Kan de rechter uitstel geven op mijn niveau? Uitstel kan tot en met niveau 3, dus voor zo goed als elk verkeersmisdrijf. Legt hij uitstel toe op een rijverbod, dan blijft minstens acht dagen effectief.
Zoek uw niveau niet alleen op, laat het nakijken
Het niveau zegt wat de rechter mag. Het zegt niet wat hij zal doen. Dat hangt af van uw voorgeschiedenis, van uw dossier en van wat uw advocaat aanbrengt.
Maak met uw gsm een foto van uw dagvaarding of uw proces-verbaal.
Laad uw dagvaarding op — wij bekijken of het oude of het nieuwe recht voor u gunstiger uitvalt.
Wilt u eerst weten wat een boete ongeveer kost? Gebruik de boetecalculator. Liever een gesprek van een kwartier, zonder dossier? Boek een gratis speeddate. Of bel 03 776 94 98, van maandag tot donderdag van 9 tot 18 uur en op vrijdag van 9 tot 17 uur.
Anderen lazen ook: