Bewijswaarde van een proces-verbaal: wat kan u betwisten?
De bewijswaarde van een proces-verbaal bepaalt hoeveel gewicht de rechter aan de vaststellingen van de politie moet toekennen. En daarmee ook wat u nog met succes kan betwisten.
Het goede nieuws: die bewijswaarde geldt niet voor alles wat in uw proces-verbaal staat. Zij dekt enkel wat de verbalisant zelf met zijn eigen zintuigen vaststelde. Alles wat hij daaruit afleidde, valt erbuiten.
Precies daar zit uw ruimte.
Niet eens met uw proces-verbaal? Laad het op via onze uploadmodule. Wij bekijken welke vaststellingen betwistbaar zijn. Gratis en vrijblijvend. Upload uw PV of dagvaarding · Boek een gratis speeddate
Wat dekt die bijzondere bewijswaarde wél?
Voor verkeersovertredingen bepaalt artikel 62 van de Wegverkeerswet dat de daartoe aangewezen personen inbreuken vaststellen met processen-verbaal die bewijskracht hebben zolang het tegendeel niet bewezen is.
Concreet valt hieronder wat de verbalisant persoonlijk waarnam, binnen zijn wettelijke opdracht en op regelmatige wijze:
- de bestanddelen van het misdrijf en de omstandigheden eromheen;
- de materialiteit van een verklaring of een getuigenis, dus het feit dát iets gezegd werd;
- zintuiglijke waarnemingen zoals uw identiteit, de plaats en het uur van de overtreding;
- de datum waarop men u het afschrift van het verhoor bezorgde.
Één voorwaarde geldt daarbij. In verkeerszaken moeten die vaststellingen gebeuren op het ogenblik van het misdrijf of kort daarna. Gegevens die pas in een later proces-verbaal opduiken, vallen niet onder die bijzondere bewijswaarde. Zie Cass. 4 januari 1994, Arr.Cass. 1994, 9.
Wat valt erbuiten? Dit is uw aanvalspunt
Twee categorieën vallen niet onder de bijzondere bewijswaarde:
- Wat de verbalisant afleidde uit de feiten. Zijn deducties, redeneringen, vermoedens en analyses. Dus niet wat hij zag, maar wat hij daaruit concludeerde.
- Informatie die hij nadien verkreeg in het kader van zijn vaststellingen.
Dat onderscheid maakt in de praktijk het verschil. Staat in uw proces-verbaal dat u "kennelijk onder invloed leek", dan is dat een gevolgtrekking. Staat er dat u wankelde en met dubbele tong sprak, dan zijn dat waarnemingen.
Lees uw proces-verbaal dus met die bril. Wat staat er als vaststelling, en wat als conclusie?
De drie begrippen op een rij
Juristen gebruiken drie termen die op elkaar lijken. Dit is het verschil.
| Begrip | Wat het betekent |
|---|
| Bewijswaarde | de geloofwaardigheid die een rechter er vrij aan kan toekennen |
| Wettelijke bewijswaarde | de geloofwaardigheid die de wet oplegt, waar de rechter zich aan moet houden |
| Bewijskracht | de verplichting van de rechter om de inhoud te respecteren |
De wet zelf gebruikt "bewijswaarde" en "bewijskracht" trouwens door elkaar, ook in artikel 62 van de Wegverkeerswet.
Drie soorten processen-verbaal
Niet elk proces-verbaal weegt even zwaar.
Zonder wettelijke bewijswaarde. Dit is de algemene regel. Het proces-verbaal geldt dan als inlichting, en de rechter beoordeelt de geloofwaardigheid vrij. In de praktijk reikt die vrijheid wel minder ver dan de term suggereert.
Met bewijswaarde tot bewijs van het tegendeel. De rechter moet die vaststellingen aannemen tenzij u het tegendeel bewijst. Dit is het regime voor verkeersovertredingen. Zulke processen-verbaal moeten opgesteld zijn door personen die de wet uitdrukkelijk daartoe aanwees. Artikel 3 van de Wegcode duidt hen aan.
Met bewijswaarde tot inschrijving van valsheid. Deze hebben de waarde van een authentieke akte en leveren absoluut bewijs. U kan ze enkel terzijde schuiven door valsheid te bewijzen én die gerechtelijk te laten erkennen, via de bijzondere procedure van valsheid in geschrifte (artikelen 458 tot 464 Sv. en 895 tot 914 Ger.W.).
Een tweede aanvalspunt: de termijn
Naast de inhoud kan u ook de verzending aanvallen. Sinds 1 juli 2026 moet men uw proces-verbaal binnen 30 dagen versturen, gerekend vanaf het ogenblik waarop men weet wie de bestuurder is.
Gebeurt dat te laat, dan verliest het proces-verbaal zijn bijzondere bewijswaarde. Het geldt dan nog als inlichting, en uw tegenbewijs staat op gelijke voet. Lees daarover ons artikel over de termijn van 30 dagen.
Bij snelheidsmetingen komt daar nog een derde spoor bij: de ijking en de typegoedkeuring van het toestel. Lees daarover ons artikel over trajectcontrole en het technische verweer.
Hoe levert u tegenbewijs?
Met alle wettige middelen. Getuigen, deskundigen, een plaatsbezoek, dashcambeelden of feitelijke vermoedens.
De rechter beoordeelt dat tegenbewijs vrij en kan bijkomend onderzoek laten uitvoeren. Werk dus met stukken die een derde kan controleren, niet met uw herinnering.
Lees daarover ons artikel over een verkeersovertreding betwisten.
Veelgestelde vragen
Wat is de bewijswaarde van een proces-verbaal?
Bij verkeersovertredingen geldt bewijswaarde tot bewijs van het tegendeel. De rechter moet de vaststellingen aannemen tenzij u het tegendeel bewijst.
Geldt die bewijswaarde voor alles in mijn PV?
Neen. Enkel voor wat de verbalisant zelf zintuiglijk vaststelde. Zijn conclusies en later verkregen informatie vallen erbuiten.
Wat is het verschil tussen bewijswaarde en bewijskracht?
Bewijswaarde gaat over de geloofwaardigheid, bewijskracht over de verplichting van de rechter om de inhoud te respecteren. De wet gebruikt beide termen door elkaar.
Kan ik een PV met bewijswaarde tot inschrijving van valsheid betwisten?
Enkel via de bijzondere procedure van valsheid in geschrifte. Dat is uitzonderlijk.
Wie mag een verkeersovertreding vaststellen?
De personen die artikel 3 van de Wegcode aanduidt.
Hoe lever ik tegenbewijs?
Met alle wettige middelen: getuigen, deskundigen, een plaatsbezoek, beelden of feitelijke vermoedens.
Zorgeloos naar de politierechtbank
Een proces-verbaal lijkt onaantastbaar. Dat is het niet. De bijzondere bewijswaarde dekt enkel de waarnemingen, niet de conclusies, en zij vervalt bij een laattijdige verzending.
Onze advocaten pleiten sinds 1974 voor de Belgische politierechtbanken. Wij lezen uw proces-verbaal na op de scheidingslijn tussen vaststelling en gevolgtrekking.
Laad hier uw PV of dagvaarding op — gratis, vrijblijvend, antwoord binnen 24 uur. Of bel ons op 03 776 94 98.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Dan kost onze tussenkomst u in veel gevallen niets. U kiest daarbij altijd zelf uw advocaat.
Anderen lazen ook: